„W końcowej fazie dobiegu doszło do wbicia się prawej płozy w grunt…”, raport końcowy PKBWL

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych opublikowała raport końcowy 2025/0023 z wypadku śmigłowca ultralekkiego Konner K1-S19 (znaki rejestracyjne SP-HTMS). Do zdarzenia doszło 10 maja 2025 r. w miejscowości Stopin koło Sierpca.

Przebieg incydentu opisany w raporcie 2025/0023:

W dniu 10 maja 2025 r. ok. godziny 10:00 z lądowiska Witolub śmigłowiec ultralekki Konner K1-S19 o znaku rozpoznawczym SP-HTMS wystartował do lotu do lądowiska w Kępie koło Płońska (EPPN), gdzie miał odbywać się tego dnia VI Zlot Śmigłowcowy. O godzinie 12:03 śmigłowiec wylądował na EPPN. Po lądowaniu, podczas wyłączania silnika, na tablicy przyrządów wyświetlił się na żółto komunikat „FLOW CLOGGED-BYPASS FLOW OPEN” (otwarcie obejścia filtra paliwa). 

Chwilę później silnik się wyłączył. Zgodnie z informacjami otrzymanymi od uczestników zdarzenia po wykonaniu przeglądu przedlotowego przed odlotem z EPPN, po włączeniu włącznika głównego i włącznika zapłonu śmigłowca na tablicy przyrządów nie świeciły się żadne komunikaty ostrzegawcze, w związku z czym ok godziny 15:08 pilot przystąpił do uruchomienia silnika. 

Pierwsza próba nie powiodła się, ponieważ silnik nie uruchomił się, jedynie zaczął dymić na czarno. Próbę tę przerwano o godzinie 15:09. Dopiero podczas kolejnej próby o godzinie 15:27 udało się uruchomić silnik i o godzinie 15:31 śmigłowiec odleciał na stację benzynową w Sochocinie, gdzie zatankowano olej napędowy w ilości 140 L. O godzinie 16:09 po zatankowaniu śmigłowiec odleciał w kierunku Sierpca. Na pokładzie znajdował się pilot wraz z właścicielem śmigłowca. 

W trakcie lotu na wysokości ok. 1300 ft (zgodnie z oświadczeniem pilota) pilot usłyszał głośne stuki dochodzące z przedziału silnika. Na tablicy przyrządów wyświetlił się na czerwono komunikat „LOW RPM MAIN ROTOR” (niskie obroty wirnika głównego) i nastąpiła zmiana dźwięku dochodzącego z przedziału silnika oraz odchylenie śmigłowca w prawą stronę. Zgodnie z wyjaśnieniami pilota stwierdził on, że silnik się wyłączył, w związku z czym przeszedł do lądowania autorotacyjnego ustawiając dźwignię skoku ogólnego w dolnym położeniu oraz ustalając obroty wirnika głównego >95% i prędkość lotu na 65 KIAS. 

Pilot wybrał miejsce do lądowania w terenie przygodnym pod wiatr. O godzinie 16:33 nastąpiło przyziemienie śmigłowca na obie płozy sposobem samolotowym z dobiegiem ok. 3 metrów. W końcowej fazie dobiegu doszło do wbicia się prawej płozy w grunt, po czym śmigłowiec skapotował i przewrócił na lewy bok. Śmigłowiec uległ znacznemu uszkodzeniu. Pilot oraz pasażer o własnych siłach opuścili śmigłowiec. Nie doszło do rozszczelnienia zbiornika paliwa i nie wystąpił pożar. 

Na miejsce przybyła Policja, Straż Pożarna oraz Zespół Ratownictwa Medycznego. Przebadano uczestników zdarzenia nie stwierdzając obrażeń. Badanie trzeźwości pilota nie wykazało zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Po odłączeniu akumulatora i zabezpieczeniu przeciwpożarowym wrak, przy udziale Straży Pożarnej, został postawiony na płozy. Po przybyciu PKBWL na miejsce zdarzenia pobrano próbkę paliwa ze zbiornika śmigłowca. Wrak został przebazowany na parking strzeżony.

Analiza zdarzenia

Analizy zdarzenia dokonano na podstawie oświadczeń uczestników i świadków wypadku, oględzin i dokumentacji statku powietrznego, dokumentacji fotograficznej, badań silnika oraz zapisów FADEC17 zabezpieczonych przez PKBWL.
Oględziny wraku

W dniu 19 maja 2025 r. podczas oględzin wraku śmigłowca sprawdzono:

• Ciągłość kinematyczną sterowania wirnikiem głównym za pomocą dźwigni skoku i mocy oraz sterownicy – była zachowana;
• Ciągłość kinematyczna układu sterowania kątem nastawienia łopat śmigła ogonowego - była zachowana;
• Bezpieczniki w instalacji elektrycznej – bez uwag;

W zakresie wykonanych oględzin nie stwierdzono żadnej usterki lub awarii statku powietrznego, która mogłaby się przyczynić do wypadku. W trakcie oględzin zabezpieczono silnik, FADEC oraz tablicę przyrządów do ewentualnych dalszych badań.

Ustalenia

1) W chwili zdarzenia uprawnienia pilota były poza terminem ważności;
2) Badania lotniczo-lekarskie pilota były w terminie ważności;
3) Badania pilota na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu dały wynik negatywny;
4) Komisja nie określiła co było przyczyną spadku mocy silnika;
5) Statek powietrzny posiadał ważne pozwolenie na wykonywanie lotów;
6) Nie stwierdzono żadnej usterki lub awarii statku powietrznego, która mogłaby się przyczynić do wypadku;
7) Silnik śmigłowca pracował nieprzerwanie od momentu pojawienia się na tablicy przyrządów komunikatu o niskich obrotach wirnika głównego aż do chwili przyziemienia;
8) Warunki meteorologiczne nie miały wpływu na przebieg zdarzenia.

Przyczyny i czynniki sprzyjające

1) Nieprawidłowa ocena pracy zespołu napędowego podczas lotu;
2) Nieuzasadniona decyzja o wykonaniu lądowania awaryjnego (autorotacji), zamiast lądowania zapobiegawczego (z pracującym silnikiem).
 

Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa

Badanie zaistniałego zdarzenia z udziałem śmigłowca Konner K1-S19 oraz analiza POH wykazały, że w przypadku nieprawidłowego wyłączenia silnika nie została przewidziana procedura „zimnego” rozruchu silnika pozwalająca na pozbycie się z komory spalania nadmiaru nagromadzonego paliwa. W związku z tym następny rozruch silnika może być znacznie utrudniony lub niemożliwy, jak również może prowadzić do uszkodzenia silnika i jego podzespołów. Taka sytuacja potencjalnie zagraża bezpieczeństwu lotu i tym samym wymaga podjęcia natychmiastowych działań w sposób opisany poniżej.

Zalecenie 2025-0023-1

Komisja zaleca, żeby producent śmigłowca Konner s.r.l. przeanalizował zasadność opracowania i wdrożenia w POH procedury „zimnego” rozruchu silnika.

Pełny Raport Końcowy ze zdarzenia 2025/0023 dostępny jest tutaj (LINK)