Miniaturowy satelita NASA przesłał pierwsze zdjęcia

Amerykański satelita SPARCS ma monitorować bardzo małe gwiazdy (czerwone karły), aby lepiej poznać ich naturę i ustalić, czy mogą posiadać planety nadające się do zamieszkania. NASA opublikowała właśnie pierwsze zdjęcia z tego małego kosmicznego teleskopu.

SPARCS, czyli Star-Planet Activity Research CubeSat, to satelita klasy CubeSat, oznaczającej miniaturowe satelity, w których jedna kostka (1U) ma standardowe wymiary 10 x10 x 10 cm. W przypadku SPARCS jest to rozmiar 6U, czyli 30 x 20 x 10 cm. Dla przykładu satelitami w standardzie CubeSat były też pierwszy polski sztuczny satelita PW-Sat z 2012 roku oraz pierwszy polski satelita naukowy Lem z 2013 roku.

Satelita SPARCS to mały kosmiczny teleskop, wystrzelony 11 stycznia 2026 roku na orbitę okołoziemską. Obserwuje w ultrafiolecie. Skupia się na małomasywnych gwiazdach – czerwonych karłach o masach od 30 proc do 70 proc. masy Słońca. Celem jest monitorowanie ich rozbłysków i plam.

Czerwone karły to najpowszechniejszy rodzaj gwiazd w Drodze Mlecznej. Posiadają też największy procent skalistych planet krążących w specjalnej strefie zwanej ekosferą (albo strefą Złotowłosej), czyli obszarze potencjalnie nadającym się do zamieszkania (przez życie, niekoniecznie przez ludzi) ze względu na to, że na powierzchni planety mogą panować warunki umożliwiające istnienie wody w stanie ciekłym.

Czerwone karły mają zdecydowanie częstsze rozbłyski niż Słońce, co może znacząco wpływać na atmosfery planet w ich systemach. Dokładne zrozumienie tych gwiazd jest więc kluczowe dla zrozumienia potencjalnej zamieszkiwalności takich planet.

Satelita będzie obserwował wybrane gwiazdy przez dłuższe okresy. Przez rok trwania misji celem będzie około 20 gwiazd, które mają być monitorowane przez od 5 do 45 dni.

Jako przykład zdjęć „pierwszego światła” amerykańska agencja kosmiczna pokazała obrazy gwiazdy HD 71262 w bliskim i dalekim ultrafiolecie, uzyskane 6 lutego 2026 roku. Pierwsze światło teleskopu oznacza, że instrumenty pracują poprawnie i można przejść do fazy pełnych obserwacji naukowych.

SPARCS to misja finansowana przez NASA, a projektem kieruje Uniwersytet Stanowy Arizony. Decyzję o wyborze misji do realizacji podjęto w 2022 roku. Jest to część projektu niskokosztowych satelitów do prowadzenia obserwacji astronomicznych oraz do testów technologicznych. (PAP)

cza/ agt/