Sztuczna inteligencja i robotyka w obsłudze technicznej: transformacja MRO na lepsze

Blockchain to forma technologii rozproszonego rejestru (DLT), która rejestruje dane na wielu komputerach w sposób praktycznie uniemożliwiający ich wsteczną zmianę. Każda transakcja lub wpis danych, znany jako „blok”, jest bezpiecznie powiązany z poprzednim, tworząc ciągły, oznaczony znacznikiem czasu „łańcuch”. Każdy uczestnik sieci posiada identyczną kopię tego rejestru, co zapewnia przejrzystość, identyfikowalność i integralność bez polegania na jednym centralnym organie. Pierwotnie opracowany do obsługi walut cyfrowych, blockchain przekształcił się w zaufany system zarządzania danymi, wykorzystywany w sektorach wymagających wysokiego poziomu weryfikacji i audytowalności. Jego zdolność do zapewnienia, że zapisy są zarówno odporne na manipulację, jak i weryfikowalne, uczyniła go szczególnie atrakcyjnym w wielu branżach, takich jak finanse, opieka zdrowotna i lotnictwo.

Dlaczego blockchain jest ważny dla branży lotniczej

Blockchain obiecuje niezmienność, kryptograficzne zaufanie i współdzielenie uprawnień między uczestnikami. W lotnictwie, branży rządzącej się normami bezpieczeństwa, wieloma interesariuszami i złożonymi łańcuchami dostaw, te cechy wydają się użyteczne na papierze. Praktycznym pytaniem dla interesariuszy jest, czy blockchain może znacząco poprawić zgodność z przepisami i weryfikację licencji, certyfikatów i dokumentacji szkoleniowej personelu bez tworzenia nowych obciążeń operacyjnych, związanych z prywatnością lub kosztami.

Zgodność z przepisami w lotnictwie opiera się na dwóch faktach: dokumenty są przesyłane w formie papierowej lub w odizolowanych systemach cyfrowych, a wiele stron musi mieć pewność, że dokumentacja jest autentyczna i kompletna. Jednak międzynarodowe badania wskazują, że nawet 60% dokumentacji lotniczej, takiej jak licencje, certyfikaty i dokumentacja szkoleniowa, nadal istnieje w formie papierowej lub w odizolowanych systemach cyfrowych. Z tego powodu linie lotnicze tracą setki milionów dolarów rocznie z powodu opóźnień w weryfikacji i innych niespójności w dokumentacji.

Luki w identyfikowalności mogą również otwierać drogę do oszustw, podrabiania części i pominiętych kroków w zakresie zgodności, a jednocześnie spowalniać i zwiększać koszty dochodzenia roszczeń w przypadku przemieszczania się personelu między jurysdykcjami. Największą zaletą techniczną blockchaina jest zabezpieczony przed manipulacją ślad audytu, który może być kryptograficznie weryfikowany przez wiele stron bez ujawniania danych osobowych. W przypadkach, w których istotne jest pochodzenie, jednoznaczna wersja prawdy i weryfikacja offline, technologia blockchain może skrócić czas weryfikacji i ograniczyć nakład pracy wymagany do przeprowadzenia audytów.

„W lotnictwie zgodność i weryfikacja mają fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa” – mówi dyrektor generalny AERVIVA, Mindaugas Rainys. „Technologia blockchain wprowadza warstwę zaufania, która jest zarówno technologiczna, jak i proceduralna. Gwarantuje, że każde poświadczenie, wejście i certyfikat mogą zostać uwierzytelnione natychmiast, w dowolnym miejscu na świecie”.

Branża lotnicza prowadzi już znaczące programy pilotażowe. Rozwiązanie SITA, opracowane we współpracy z ICAO, zademonstrowało mechanizm weryfikacji elektronicznych licencji personelu w trybie offline, chroniący prywatność, i pomogło zdefiniować techniczne elementy składowe globalnego standardu EPL. Projekt ten pokazał, że weryfikacja jest możliwa bez ujawniania danych osobowych ani konieczności ciągłego dostępu do sieci, oferując praktyczne rozwiązanie dla wielu lotnisk.

Biała księga IATA i prace nad tożsamością cyfrową traktują technologię blockchain i zdecentralizowane identyfikatory jako czynniki umożliwiające tworzenie zaufanych, przenośnych poświadczeń zarówno dla personelu, jak i pasażerów. IATA aktywnie testuje konstrukcje weryfikacji tożsamości, które bazują na tych koncepcjach, w celu uwierzytelniania personelu w kanałach dystrybucji i operacji.

Dane dotyczące nastrojów rynkowych, pochodzące z badań branżowych, potwierdzają zainteresowanie tym tematem. Według doniesień około 59% linii lotniczych zaplanowało programy pilotażowe lub badawcze oparte na technologii blockchain do 2021 r., w porównaniu z 42% w roku poprzednim. To wyraźny sygnał, że technologia blockchain stała się priorytetem dla wielu operatorów. Ten trend utrzymywał się do 2025 r. i przez cały ten czas, wraz ze skalowaniem projektów i ich przenoszeniem do innych obszarów lotnictwa, takich jak zarządzanie ruchem lotniczym.

(fot. Aerviva)

Gdzie blockchain zapewnia wyraźny zwrot z inwestycji

Technologia blockchain coraz częściej udowadnia swoją wartość w lotnictwie, zwiększając wydajność. Jej zdolność do eliminowania procesów manualnych, ograniczania oszustw i usprawniania procesów zgodności z przepisami plasuje ją jako jedno z najbardziej rewolucyjnych narzędzi cyfrowych we współczesnym lotnictwie.

Elektroniczne licencje personelu rejestrowane w blockchainie pozwalają organom regulacyjnym i pracodawcom na weryfikację autentyczności w ciągu kilku sekund. Dzięki osadzeniu podpisów kryptograficznych w niezmiennym rejestrze, blockchain zapewnia, że dane uwierzytelniające nie mogą zostać podrobione ani skopiowane. Ta koncepcja pokazała, że takie podejście może radykalnie skrócić czas ręcznej weryfikacji, szczególnie w przypadku pracowników i kontrahentów transgranicznych, ponieważ to, co kiedyś zajmowało 72 godziny, teraz skróciło się do zaledwie 7 sekund.
Dzienniki obsługi i historie części samolotów mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa lotnictwa, a podrobione lub słabo udokumentowane części stanowią zagrożenie zarówno dla bezpieczeństwa, jak i dla przepisów. W rzeczywistości ICAO i FAA podają, że słabo udokumentowane krytyczne części samolotów były czynnikiem przyczyniającym się do ponad 21 incydentów lotniczych w ciągu ostatnich dwóch dekad. Obecnie blockchain umożliwia przejrzysty łańcuch dostaw, który łączy produkcję części, dostawę, instalację i obsługę, co skraca czas dochodzenia po incydencie i może znacznie usprawnić audyty.
W lotnictwie, przenośność uprawnień (szkolenia, uprawnienia typu, orzeczenia lekarskie) ma duże znaczenie operacyjne dla agencji zatrudnienia, planowania grafików załóg i kontrahentów transgranicznych. Sieć blockchain z uprawnieniami pozwala na podróżowanie zweryfikowanych uprawnień z osobą, eliminując zbędne kontrole. To nie tylko przyspiesza proces rekrutacji, ale także zwiększa pewność prawną, że dane nie zostały zmanipulowane.
Użyteczność blockchaina w lotnictwie wykracza poza kwestie personelu i konserwacji, obejmując codzienne obszary operacyjne, takie jak obsługa bagażu. Rejestrując każde skanowanie i przekazanie bagażu rejestrowanego we wspólnej księdze dostępnej dla linii lotniczych, obsługi naziemnej i lotnisk, blockchain oferuje kompleksowy obraz historii ruchu bagażu. Ta transparentność umożliwia szybsze rozwiązywanie problemów w przypadku opóźnień lub błędnej trasy bagażu, zmniejsza koszty pracy związane z namierzaniem zagubionych bagaży i poprawia zadowolenie pasażerów. Komentarze branżowe wskazują, że nawet 42% przypadków nieprawidłowo obsłużonego bagażu jest związanych z opóźnieniami w transferze, a systemy śledzenia oparte na blockchainie są wymieniane jako kluczowe narzędzie do ograniczania liczby takich incydentów.
Innym zastosowaniem jest kontrola ruchu lotniczego. Naukowcy z NASA opracowali platformę blockchain z otwartym kodem źródłowym i uprawnieniami, która umożliwia zachowanie prywatności i anonimowości samolotów, zapewniając jednocześnie bezpieczną i wydajną metodę komunikacji między uprawnionymi interesariuszami.

„Blockchain ma na celu zabezpieczenie przyszłości operacji lotniczych i zapewnienie przestrzegania standardów zgodności” – zauważa Mindaugas Rainys, dyrektor generalny AERVIVA. „W miarę jak digitalizujemy coraz więcej ekosystemu lotniczego, technologie zapewniające integralność i przejrzystość będą decydować o tym, kto będzie przewodził kolejnej erze bezpiecznego lotnictwa opartego na danych”.

Chociaż potencjał blockchaina jest znaczący, jego wdrożenie musi być starannie kontrolowane. Najważniejszym zastrzeżeniem jest problem „śmieci na wejściu, śmieci na wyjściu”: blockchain gwarantuje jedynie integralność przechowywanych danych, a nie ich prawdziwość. W przypadku wprowadzenia fałszywych informacji, blockchain zachowa je w sposób niezmienny. Dlatego też wprowadzenie danych musi poprzedzać solidne procedury weryfikacji tożsamości i poświadczenia notarialnego.

Prywatność i zarządzanie stanowią kolejne wyzwania. Dane lotnicze, zwłaszcza dane osobowe, są chronione na mocy RODO i podobnych ram ochrony prywatności. Przechowywanie danych osobowych bezpośrednio w blockchainie mogłoby naruszać te przepisy. Dlatego większość wdrożeń wykorzystuje pamięć masową poza łańcuchem, a do rejestru zapisywane są jedynie zahaszowane referencje lub metadane.

Nie można również ignorować złożoności operacyjnej i kosztów. Utworzenie globalnej, wielostronnej sieci blockchain wymaga koordynacji między organami regulacyjnymi, liniami lotniczymi i producentami. Korzyści są widoczne dopiero po osiągnięciu masy krytycznej uczestników, którzy wdrożą system.

Wnioski

Blockchain może być potężnym narzędziem dla lotnictwa; niezmienność technologii i zdecentralizowana weryfikacja skracają czas uzgadniania, ograniczają ryzyko manipulacji i wspierają audytowalność. Wczesne, branżowe proof-of-concept potwierdzają rzeczywiste korzyści operacyjne, a jednocześnie podkreślają kwestie związane z zarządzaniem i kwestiami prawnymi wymaganymi do wdrożenia produkcji. W przypadku branż nastawionych na bezpieczeństwo, takich jak lotnictwo, właściwym podejściem jest pragmatyczne: pilotuj, mierz, zabezpieczaj i skaluj tylko tam, gdzie istnieje namacalny zwrot z inwestycji i akceptacja regulacyjna.