"Poza kontrolą: Teneryfa. Najtragiczniejszy wypadek lotniczy w historii" – dziś na kanale FokusTV

Dziś o godzinie 20:00 fani lotnictwa będą mogli zobaczyć film dokumentalny pt. "Poza kontrolą: Teneryfa. Najtragiczniejszy wypadek lotniczy w historii" na kanale FokusTV.

Dokument rekonstruuje przebieg największej katastrofy lotniczej w historii - zderzenia dwóch Boeingów 747 linii KLM oraz Pan American World Airways na lotnisku Los Rodeos na Teneryfie, do którego doszło 27 marca 1977 roku. Zginęło 583 pasażerów i członków załóg – była to i pozostaje najtragiczniejsza katastrofa w historii lotnictwa cywilnego.

Wszystko zaczęło się od alarmu bombowego na lotnisku Gran Canaria niedaleko Las Palmas, dokąd miały początkowo lecieć obie maszyny. Zdecydowano, że wszystkie loty zostaną chwilowo przekierowane na Teneryfę. Lotnisko w Los Rodeos było małe i nieprzystosowane do przyjęcia pięciu samolotów (w tym dwóch Boeingów 747). Dodatkowo była to niedziela i pracowali tylko dwaj kontrolerzy. Na lotnisku miała ponadto miejsce awaria świateł pasa, a lotnisko nie dysponowało radarem do obserwacji samolotów na ziemi ani samochodami „Follow me” do pokazywania prawidłowej drogi kołującym samolotom. Dlatego też w warunkach ograniczonej widoczności kontrolerzy opierali się tylko na meldunkach załóg samolotów o ich położeniu na płycie, a załogi te mogły pomylić drogę.

Dyskusyjne jest, czy kontrolerzy mieli problemy z prawidłową wymową słów w języku angielskim. Dodatkowo w owym czasie normą były określone zwyczaje w komunikacji między załogami samolotów a kontrolą ruchu lotniczego, które potencjalnie mogły stanowić źródło poważnych problemów.

W przypadku holenderskiej załogi źródłem problemów mógł być też jej skład – kapitanem był główny pilot KLM Jacob Veldhuyzen van Zanten, drugi pilot sporo ustępował mu stażem i pozycją w linii lotniczej, a inżynier pokładowy im obu. Zasadą przy kompletowaniu załóg jest unikanie tak wielkich różnic pomiędzy członkami, ponieważ istnieje spore ryzyko, że młodsi członkowie nie będą mieli odwagi, żeby szybko i zdecydowanie zakwestionować błędne decyzje starszych, a ci z kolei mogą łatwo bagatelizować zastrzeżenia młodszych.

Maszyny musiały czekać na lotnisku kilka godzin, co wywołało zdenerwowanie pilotów KLM, których ograniczały restrykcyjne przepisy dozwolonego czasu pracy – załoga chciała wrócić w tym samym dniu do Amsterdamu, a przedłużone opóźnienie zmusiłoby ją do przełożenia lotu powrotnego na dzień następny, aby nie został przekroczony czas pracy. W czasie postoju samolot KLM, stojący przed maszyną PanAm-u, tankował paliwo potrzebne do lotu powrotnego, blokując jednocześnie amerykański odrzutowiec. Tankowanie to spowodowało kilkugodzinne opóźnienie w starcie samolotu KLM – samo tankowanie trwało krótko, ale dla bezpieczeństwa przed jego rozpoczęciem wszyscy pasażerowie musieli opuścić pokład samolotu.

Aby dowiedzieć się więcej zapraszamy do obejrzenia dokumentu. Dzięki eksperckim analizom, archiwalnym materiałom i dokładnemu odtworzeniu wydarzeń sekunda po sekundzie widzowie poznają, jak seria błędów, presja czasu oraz niekorzystne warunki pogodowe sprawiły, że zwykły dzień na lotnisku przerodził się w tragedię o niewyobrażalnych konsekwencjach.

Jeszcze raz zapraszamy na film dokumentalny pt. "Poza kontrolą: Teneryfa. Najtragiczniejszy wypadek lotniczy w historii", który można obejrzeć 14 marca 2026 r., o godzinie 20:00 na kanale Fokus TV.