Raport wstępny PKBWL z wypadku samolotu PZL M18B Dromader (SP-ZUT)

Komentarz redakcji: Raport wstępny sprawia wrażenie przygotowanego w pośpiechu. Od kiedy FIS wektoruje? Czy był to cytat pilota, czy tak napisał PKBWL? Skoro podano nalot samolotu, to dlaczego pominięto informacje dotyczące nalotu ŚP Pilota. Czy w ciągu miesiąca nie było możliwości zebrania szerszego zakresu danych i dokładniejszego opracowania materiału?

W Polsce uważa się, że informator FIS wektoruje ruch. Tak się przyjęło mówić. Ale czy tak faktycznie jest? Czy czasem wektorowanie nie wymaga spełnienia dodatkowych warunków? Przyjrzyjmy się zapisom w AIP:

AIP VFR GEN4.1.2 RADAROWA SŁUŻBA INFORMACJI POWIETRZNEJ (podaje dla ułatwienia: https://docs.pansa.pl/ais/eaipvfr/AIRAC%20AMDT%20VFR%2005-26_2026_05_14/index-v2.html) gdzie jest słowo o wektorowaniu?

Polecamy również zajrzeć do dokumentu 4444 i definicji wektorowania:
Wektorowanie (Vectoring). Zapewnianie statkom powietrznym prowadzenia nawigacyjnego przez podawanie określonych kursów na podstawie wykorzystania systemu dozorowania ATS.

i dalej:

4444 rozdział 8.6.5.1 Wektorowanie jest zapewniane poprzez przekazywanie pilotowi określonych kursów, które pozwolą mu utrzymywać nakazaną linię drogi. Wektorując statek powietrzny kontroler postępuje według następujących zasad:....

Czy jest tam kontroler czy FIS-owiec? Kontroler, a FIS-owiec może podać tylko sugestię. Pilot może ją wykonać lub nie. Ale to pilot ponosi bezwzględnie odpowiedzialność za czynność, nie FIS-owiec.

I teraz wróćmy do sedna problemu. Pilot który zginął miał ogromny nalot w linii i pewnie przez większość życia był wektorowany. Czy zatem mógł użyć słowa z prośbą o wektorowanie do pożaru? Oczywiście że mógł. Jest to dość jednoznaczne słowo i tym bardziej w stresie jest łatwe do użycia. Jest też intuicyjne co jest niezaprzeczalne. Podkreślamy jeszcze raz, że jest jak najbardziej w porządku, że pilot użył takiego właśnie określenia, jeśli użył (o tym wie PKBWL z nagrań).

Problem, w naszej opinii jest zupełnie gdzie indziej, a mianowicie w rzetelności i jakości raportów PKBWL. PKBWL ma dojść do przyczyn wypadku. Dlatego uważamy, że prawidłowe słownictwo użyte w odpowiednim momencie ma znaczenie. Jeśli zaczniemy tolerować, skróty myślowe w raportach i niedopowiedzenia, to po kilku latach te raporty będą jeszcze trudniejsze do zinterpretowania niż, rozwikłanie zagadki co było przyczyną wypadku.

Na marginesie, czy FIS miał w tym miejscu i wysokości system dozoru, o którym mówią przepisy aby móc wektorować samolot z zachowaniem minimalnej wysokości wektorowania radarowego? Nie wiemy, choć pewnie znajdzie się to w raporcie końcowym (mamy taką nadzieję).

I jeszcze jedno. Co mówi SERA?

SERA.9005 Zakres służby informacji powietrznej
a) Służba informacji powietrznej zapewnia następujące informacje:
1) informacje SIGMET i AIRMET;
2) informacje dotyczące przederupcyjnej aktywności wulkanicznej, erupcji wulkanicznej i chmur popiołów wulkanicznych;
3) informacje dotyczące przedostania się do atmosfery materiałów radioaktywnych lub toksycznych chemikaliów;
4) informacje o zmianach dotyczących dostępności służby radionawigacji;
5) informacje o zmianach stanu lotnisk i ich urządzeń wraz z informacją o stanie pól ruchu naziemnego, gdy są one pokryte śniegiem, lodem lub znaczną warstwą wody;
6) informacje o balonach wolnych bezzałogowych; oraz inne informacje mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo.
b) Służba informacji powietrznej zapewniana statkom powietrznym, poza informacjami wymienionymi w lit. a), obejmuje dostarczanie również informacji dotyczących:
1) warunków pogodowych aktualnych lub prognozowanych na lotniskach odlotu, docelowym i zapasowym;
2) niebezpieczeństwa kolizji statków powietrznych wykonujących loty w przestrzeniach powietrznych klas C, D, E, F i G;
3) w przypadku lotów nad obszarami wodnymi, w miarę możliwości i gdy pilot tego zażąda – wszelkich dostępnych informacji, takich jak: radiowy znak wywoławczy, pozycja, rzeczywista linia drogi, prędkość itd. statków wodnych znajdujących się w danym obszarze.
c) Służba informacji powietrznej zapewniana lotom VFR, poza informacjami wymienionymi w lit. a), obejmuje również dostarczanie dostępnych informacji dotyczących ruchu i warunków pogodowych wzdłuż trasy lotu, gdy mogłyby one
uniemożliwić kontynuowanie lotu zgodnie z przepisami wykonywania lotu z widocznością.

Czyli w SERA nie ma słowa o wektorowaniu przez FIS.

To że FIS pomaga to bardzo dobrze. Ale, to że daje wektory, nie oznacza że wektoruje. Zapewnienie służby radarowej nie jest wektorowaniem.

Jeszcze raz napiszemy, aby to dobrze wybrzmiało. Nie jest problemem jakiego określenia użył pilot. Ważne, aby w raporcie znalazły się fakty i abyśmy nie musieli się domyślać, nawet jeśli jest to raport wstępny. Jeśli to był cytat, to dobrze by było gdyby było to cudzysłowie, lub zapisane, że to był fragment korespondencji....