PZL-106 Kruk po renowacji – zobaczcie odrestaurowaną ikonę polskiego agrolotnictwa

Po miesiącach intensywnych prac konserwatorskich samolot PZL-106AR Kruk odzyskał swój historyczny wygląd. Już w czwartek 25 czerwca o godzinie 11.00, w sali wystawienniczej Gmachu Głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego, odbędzie się uroczysta prezentacja odrestaurowanego eksponatu – jednego z najbardziej charakterystycznych statków powietrznych w historii polskiego lotnictwa cywilnego.

Wydarzeniu towarzyszyć będzie prelekcja poświęcona historii samolotu Kruk oraz prezentacja fotografii dokumentujących kolejne etapy prac prowadzonych przez Dział Konserwacji Muzealiów. Będzie to wyjątkowa okazja, by zobaczyć nie tylko efekt końcowy, ale również poznać proces przywracania do życia obiektu będącego ważnym świadectwem rozwoju polskiej myśli technicznej.

Ikona polskiego agrolotnictwa

Zaprojektowany przez inż. Andrzeja Frydrychewicza jako następca wysłużonego PZL-101 Gawron, był pierwszym w pełni polskim specjalistycznym samolotem rolniczym opracowanym z myślą o wymagających zadaniach agrolotniczych. Pierwszy prototyp oblatano w 1973 roku, a produkcję seryjną rozpoczęto trzy lata później. Konstrukcja szybko stała się podstawowym narzędziem pracy Zakładów Usług Agrolotniczych, wykonując zabiegi ochrony roślin, nawożenie i siew z powietrza.

Kruk był odpowiedzią na rosnące potrzeby nowoczesnego rolnictwa i jednocześnie dowodem wysokich kompetencji polskiego przemysłu lotniczego. W czasach, gdy Polska należała do światowych liderów usług agrolotniczych, właśnie te samoloty pracowały nie tylko w kraju, ale również za granicą. Dziś pozostają symbolem epoki, w której polskie skrzydła służyły codziennej, często niedostrzeganej pracy na rzecz gospodarki. Dlatego zachowanie takich maszyn dla przyszłych pokoleń ma znaczenie znacznie wykraczające poza samą ochronę zabytków techniki.

Co istotne, jeden z egzemplarzy samolotu Kruk można już oglądać na otwartej w ubiegłym roku wystawie stałej „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne”, która została uhonorowana prestiżową nagrodą SYBILLA 2025 jako najlepsza nowa wystawa stała w Polsce.

Konserwacja – mistrzowski proces przywracania piękna

Prace przy Kruku objęły niemal każdy element samolotu. Rozpoczęły się od gruntownego mycia i oczyszczania konstrukcji oraz usunięcia korozji i zniszczonych elementów płóciennych. Następnie konserwatorzy zdemontowali panele poszycia, łopaty śmigła, wyposażenie kabiny i osprzęt samolotu. Stare powłoki malarskie usuwano ręcznie przy użyciu środków chemicznych, tak aby nie naruszyć oryginalnego anodowania elementów.

Usunięto dawne opłótnienie skrzydeł i sterów, prostowano oraz naprawiano elementy poszycia, uzupełniano ubytki skorodowanej kratownicy ogonowej, odtworzono wyposażenie tekstylne i drewniane, przeprowadzono renowację rozsiewacza tunelowego, wymieniono opony oraz uzupełniono brakujące przyrządy w kabinie pilota. Każdy element został następnie przygotowany do ponownego montażu i sukcesywnie malowany zgodnie z historycznym schematem.

Szczególnie wymagające okazało się odtworzenie oznaczeń samolotu. Na podstawie zachowanych fragmentów i dokumentacji konserwatorzy cyfrowo zrekonstruowali pełne liternictwo maszyny, przygotowując szablony pozwalające przywrócić jej autentyczny wygląd.

– Najtrudniejsze były gabaryty samolotu i nieustanna walka z korozją. Zdarzało się, że śruby zamiast się wykręcać, po prostu się ukręcały i każda taka sytuacja oznaczała dodatkową pracę. Ogromną satysfakcję przyniosło nam także odtworzenie oryginalnych oznaczeń – udało się skompletować cały alfabet i przywrócić Krukowi jego historyczny charakter – mówi Tadeusz Wysocki, Kierownik Działu Konserwacji Muzealiów Muzeum Lotnictwa Polskiego.

Renowacja Kruka po raz kolejny potwierdziła kompetencje muzealnego Działu Konserwacji. Tworzą go wybitni specjaliści, zaliczani do grona najlepszych konserwatorów zabytków techniki lotniczej w Polsce. Łącząc profesjonalizm, wieloletnie doświadczenie i autentyczną pasję do lotnictwa, z mistrzowską precyzją przywracają dawny blask statkom powietrznym będącym świadkami historii rozwoju polskich skrzydeł.

Przyjdź i zobacz, jak wraca legenda

Serdecznie zapraszamy do udziału w prezentacji odrestaurowanego PZL-106AR Kruk i poznania kulis jednej z najbardziej wymagających konserwacji realizowanych w 2026 roku przez Muzeum Lotnictwa Polskiego!

25 czerwca 2026 r. (czwartek), godz. 11.00
Sala wystawiennicza Gmachu Głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego

Wstęp wolny.