O co chodzi w sprawie Pfizera, PAŻP i zajęcia środków przez Eurocontrol?

samoloty

lotnictwo komunikacyjne

gospodarka

kontrolerzy

bezpieczeństwo

istotne

Wbrew pojawiającym się opiniom, Agencja EUROCONTROL nie zdecydowała samodzielnie o wstrzymaniu przekazywania pieniędzy dla Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Organizacja znalazła się w roli tzw. osoby trzeciej (third-party garnishee), na której, zgodnie z belgijskim prawem, spoczywa obowiązek wykonania sądowego zajęcia wierzytelności.

Na taki mechanizm składają się trzy podstawowe elementy

Po pierwsze, przepisy belgijskiego Kodeksu Sądowego (Code judiciaire/Gerechtelijk Wetboek), które regulują zajęcie wierzytelności znajdujących się u osoby trzeciej. Jeżeli sąd wyda odpowiedni tytuł wykonawczy lub zabezpieczenie, podmiot dysponujący środkami należnymi dłużnikowi nie może ich wypłacić i ma obowiązek je zablokować. Kwestie te regulują m.in. art. 1445–1460 dotyczące zabezpieczenia oraz art. 1539–1544 odnoszące się do egzekucji.

Drugim elementem jest fakt, że siedziba EUROCONTROL znajduje się w Brukseli. Oznacza to, że organizacja podlega belgijskiej jurysdykcji, a tamtejsze sądy mogą wydawać wobec niej nakazy dotyczące środków pozostających pod jej kontrolą.

Trzecia kwestia wynika z Konwencji EUROCONTROL oraz Wielostronnej Umowy w sprawie Opłat Trasowych (Multilateral Agreement relating to Route Charges). Na ich podstawie EUROCONTROL pobiera opłaty trasowe w imieniu państw i instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej (ANSP). Do momentu przekazania środków pozostaje jednak ich dysponentem, co pozwala wierzycielowi skierować zajęcie właśnie do EUROCONTROL jako podmiotu trzeciego.

To nie pierwszy taki przypadek

Sama organizacja już wcześniej wskazywała, że podobna sytuacja miała miejsce w 2020 r Wówczas belgijski sąd apelacyjny uznał, że środki z opłat trasowych przechowywane przez EUROCONTROL mogą zostać objęte zajęciem na poczet roszczeń wobec jednego z państw członkowskich. Orzeczenie to sprawiło, że EUROCONTROL rozpocząła rozmowy z władzami Belgii dotyczące rozszerzenia przysługujących organizacji immunitetów.

W tym kontekście zrozumiałe staje się stanowisko PAŻP, która poinformowała:

„Otrzymanie przez EUROCONTROL tytułu wykonawczego oznacza obowiązek wstrzymania przekazywania PAŻP wszelkich środków...”

To nie była więc decyzja uznaniowa. Po doręczeniu skutecznego zajęcia belgijskie przepisy nakładały na EUROCONTROL obowiązek zablokowania wypłat do czasu zakończenia postępowania lub zaspokojenia wierzyciela.

Skutki mogą wykraczać poza Polskę

Znaczenie tej sprawy nie ogranicza się wyłącznie do relacji między Pfizerem, a PAŻP. Jeżeli sądy mogą skutecznie zajmować środki pochodzące z opłat trasowych, podobny mechanizm może w przyszłości objąć także innych dostawców służb żeglugi powietrznej korzystających z systemu CRCO, nawet jeśli sami nie są stroną sporu.

To właśnie dlatego EUROCONTROL od kilku lat stara się o zmianę zakresu swoich immunitetów w Belgii. Celem jest wyeliminowanie sytuacji, w której środki przeznaczone dla państw członkowskich mogłyby być blokowane na podstawie orzeczeń wydawanych wobec tych państw.