Pamiątki po Pelagii Majewskiej, jednej z najwybitniejszych szybowniczek, trafiły do Muzeum Lotnictwa Polskiego

W poniedziałek 15 czerwca 2026 roku w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie odbyła się uroczystość przekazania do zbiorów Muzeum pamiątek po Pelagii Majewskiej – „królowej przestworzy” – jednej z najwybitniejszych postaci w historii polskiego i światowego szybownictwa, pierwszej Polce i drugiej kobiecie na świecie uhonorowanej najwyższym odznaczeniem szybowcowym – Medalem Liliethala.

Dar przekazał syn lotniczki, Sławomir Majewski.

Uroczystość rozpoczęła się od powitania gości przez Dyrektora Muzeum Lotnictwa Polskiego Tomasza Koseckiego, który podkreślił znaczenie zachowania i udostępniania świadectw życia oraz osiągnięć wybitnych postaci polskiego lotnictwa.

Następnie głos zabrał Sławomir Majewski, przekazując Muzeum rodzinne pamiątki związane z działalnością i karierą swojej matki. Wydarzenie miało nie tylko wymiar muzealny, ale również symboliczny – stanowiło okazję do wspólnego upamiętnienia kobiety, która swoim talentem, determinacją i osiągnięciami na trwałe zapisała się w historii światowego szybownictwa.

Nowe cenne eksponaty w zbiorach Muzeum

Do zbiorów Muzeum Lotnictwa Polskiego trafiło 16 obiektów dokumentujących niezwykłą karierę Pelagii Majewskiej. Wśród nich znajdują się fotografie, dokumenty, odznaczenia oraz pamiątki osobiste związane z jedną z najwybitniejszych postaci w historii polskiego szybownictwa. Szczególne miejsce w przekazanej kolekcji zajmują dwa wyjątkowe trofea sportowe – Medal im. Czesława Tańskiego oraz Medal Lilienthala, które są pierwszymi egzemplarzami tych prestiżowych odznaczeń w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego.

Medal im. Czesława Tańskiego jest najwyższym polskim wyróżnieniem szybowcowym. Ustanowiony został przez Aeroklub Polski dla uhonorowania osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju szybownictwa i sportów lotniczych. Przyznawany jest niezwykle rzadko i od blisko siedemdziesięciu lat trafia wyłącznie do najwybitniejszych pilotów, instruktorów oraz działaczy lotniczych. Pelagia Majewska otrzymała go w 1956 roku jako pierwszy pilot szybowcowy wyróżniony tym odznaczeniem, co było wyrazem uznania dla jej wybitnych osiągnięć sportowych już na początku międzynarodowej kariery.

Jeszcze większą rangę na arenie światowej posiada Medal Lilienthala, ustanowiony przez Międzynarodową Federację Lotniczą (FAI) dla upamiętnienia niemieckiego pioniera lotnictwa Ottona Lilienthala. To najwyższe i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przyznawane szybownikom za wybitne osiągnięcia lotnicze i szczególne zasługi dla rozwoju szybownictwa. W 1960 roku Pelagia Majewska została jego laureatką jako pierwsza Polka i druga kobieta w historii. Wyróżnienie przyznano jej za imponujący dorobek sportowy, obejmujący rekordowe przeloty i osiągnięcia, które uczyniły ją jedną z najbardziej rozpoznawalnych szybowniczek świata.

Wspomnienia i świadectwa uczestników

W dalszej części spotkania wspomnieniami o Pelagii Majewskiej podzielili się jej przyjaciele, współpracownicy i przedstawiciele środowiska lotniczego. O legendarnej szybowniczce opowiadali Maksymiliana Czmiel-Paszyc – wieloletnia reprezentantka Polski w szybownictwie, członkini kadry narodowej szybowniczek, uczestniczka międzynarodowych zawodów szybowcowych i laureatka Medalu Pelagii Majewskiej, a także Urszula Bocheńska-Wojda, mistrzyni Europy w szybownictwie i jedna z najwybitniejszych polskich pilotek szybowcowych.

Wspomnieniami podzielił się również Władysław Bubień – członek honorowy Aeroklubu Polskiego, współautor książki o powojennej historii Aeroklubu Lubelskiego oraz Marek Siuta – muzealny przewodnik, pasjonat historii lotnictwa polskiego. Ich wystąpienia przybliżyły uczestnikom zarówno sportowe sukcesy „królowej przestworzy”, jak i jej osobowość oraz wpływ na środowisko lotnicze.

Uroczystości towarzyszyła również przygotowana specjalnie na tę okazję przez zespół Muzeum Lotnictwa Polskiego wystawa planszowa poświęcona życiu i osiągnięciom Pelagii Majewskiej. Ekspozycja prezentowana była w sali konferencyjnej, gdzie odbywała się ceremonia przekazania daru. Uczestnicy wydarzenia mogli zapoznać się z bogato ilustrowaną historią jednej z najwybitniejszych szybowniczek świata, od jej pierwszych kroków w lotnictwie po największe sukcesy sportowe. W tej samej przestrzeni wyeksponowano również w specjalnej gablocie część przekazanych Muzeum pamiątek, w tym najcenniejsze odznaczenia i dokumenty związane z karierą „królowej przestworzy”, dzięki czemu goście mogli zobaczyć je z bliska jeszcze przed ich włączeniem do muzealnej kolekcji.

Zwiedzanie największej wystawy o lotnictwie cywilnym w Polsce

Po zakończeniu części oficjalnej uczestnicy zostali zaproszeni do zwiedzania nowej wystawy stałej Muzeum Lotnictwa Polskiego „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne”, nagrodzonej niedawno prestiżową Nagrodą Sybilla 2025 w kategorii „Nowe i zmodernizowane wystawy stałe”. Wystawa zabiera zwiedzających w fascynującą podróż przez historię polskiego lotnictwa cywilnego – od pionierskich czasów, gdy latanie było odważnym eksperymentem i przygodą dostępną tylko dla nielicznych, po współczesność. Szczególne miejsce zajmują na niej szybowce, będące symbolem polskiej szkoły lotniczej i źródłem wielu światowych sukcesów naszych pilotów. Oprowadzanie po ekspozycji poprowadził Dyrektor Muzeum – Tomasz Kosecki.

To właśnie w przestrzeni tej wystawy swoje miejsce znajdą również przekazane Muzeum pamiątki po Pelagii Majewskiej. Dzięki temu historia jednej z najwybitniejszych szybowniczek świata zostanie włączona do opowieści o rozwoju polskiego lotnictwa cywilnego, a zwiedzający będą mogli zobaczyć z bliska zarówno jej najcenniejsze trofea sportowe, jak i pamiątki dokumentujące niezwykłą drogę życiową „królowej przestworzy”. W ten sposób dorobek Pelagii Majewskiej stanie się integralną częścią nowej ekspozycji, przypominając kolejnym pokoleniom o jej wkładzie w rozwój polskiego i światowego szybownictwa.

W wydarzeniu uczestniczyli m.in.:

Adela Dankowska – wybitna polska pilotka szybowcowa i samolotowa, wielokrotna rekordzistka świata, Europy i Polski, jedna z najbardziej utytułowanych kobiet w historii polskiego lotnictwa sportowego,
Barbara Grześkowiak-Bocian – pilotka, szybowniczka, przewodnicząca Poznańskiego Klubu Seniorów Lotnictwa,
Bożena Falcman – przedstawicielka Krośnieńskiego Klubu Seniorów Lotnictwa,
Urszula Wojda-Bocheńska – mistrzyni Europy w szybownictwie 1987,
Małgorzata Pogudz-Kusiak – 9-krotna medalistka mistrzostw Polski seniorów w spadochroniarstwie,
Jolanta Przybylak – pilotka, szybowniczka i spadochroniarka,
Roman Ignasiak – Prezes Zarządu Mieleckich Zakładów Lotniczych,
Piotr Czyż – Dyrektor Aeroklubu Warszawskiego wraz z delegacją członków,
Krzysztof Stepaniuk – Prezes Zarządu Aeroklubu Lubelskiego,
Andrzej Oczkowski – Członek Zarządu Aeroklubu Lubelskiego,
Jacek Ziemba – Przewodniczący Sekcji Historycznej Aeroklubu Lubelskiego,
Anna i Mieczysław Dziadowiczowie – lotnicy, współorganizatorzy zlotów polskich pilotek, bliscy przyjaciele Muzeum,
Marta Olejnik z Politechniki Rzeszowskiej,
Justyna Smoleń – Wicedyrektor Małopolskiego Centrum Nauki Cogiteon,
Leszek Mańskowski – Prezes Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa wraz z delegacją członków,
Paweł Samborski – Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 9 w Krakowie,
uczniowie i nauczyciele Społecznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Krakowie,
uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej im. Jana Brzechwy w Krakowie.