Przejście z AVGAS 100LL na UL94 w Europie

Obecna sytuacja na rynku benzyn lotniczych w Europie wyraźnie się zmienia. Dziś użytkownicy lotnictwa ogólnego mają realny wybór pomiędzy certyfikowanymi paliwami ołowiowymi AVGAS 100LL oraz 100VLL (very low lead), a także paliwami bezołowiowymi UL91 i UL94.

Faktem jest, że 100LL/100VLL pozostaje obecnie dominującym produktem w Europie ze względu na szeroką kompatybilność z flotą. Jednak coraz częściej – tam gdzie pozwala na to dopuszczenie statku powietrznego i silnika – paliwo ołowiowe jest zastępowane przez bezołowiowy UL94.

To nie jest już „koncepcja na przyszłość". To proces, który dzieje się w praktyce na wielu lotniskach europejskich.

UL94 – paliwo, które już dziś umożliwia większość operacji GA

UL94 umożliwia wykonywanie około 70% operacji lotnictwa ogólnego w Europie, a co najważniejsze jest paliwem w pełni certyfikowanym i dopuszczonym do użytku lotniczego.

Jednocześnie UL91 stopniowo zanika na rynku europejskim. Powód jest prosty: ograniczona możliwość zastosowania i wąski zakres kompatybilnych statków powietrznych sprawia, że UL91 nie rozwiązuje problemu rynku jako całości. UL94 robi to znacznie skuteczniej.

Presja regulacyjna: ołów znika – tylko pytanie „kiedy" i „jak"

AVGAS 100LL jest dziś ostatnim ołowiowym paliwem transportowym powszechnie używanym w Europie. Równolegle rośnie presja regulacyjna i środowiskowa na eliminację ołowiu z paliw lotniczych.

Cała branża oczekuje docelowego paliwa bezołowiowego o parametrach odpowiadających 100 oktanom. Jednak na dziś trudno mówić o konkretnych datach jego powszechnego wprowadzenia. To zagadnienie bardzo złożone:

• technicznie,
• certyfikacyjnie,
• logistycznie,
• infrastrukturalnie.

W praktyce oznacza to jedno: zanim pojawi się „pełne" bezołowiowe 100-oktanowe paliwo, Europa będzie działać w modelu przejściowym. I właśnie tu UL94 pełni rolę paliwa kluczowego.

Definicje paliw (normy i podstawy)

AVGAS 100LL jest określony normą ASTM D910 i zawiera tetraetyloołów.

UL91 i UL94 są określone normą ASTM D7547 i są paliwami całkowicie bezołowiowymi.

UL94 należy do tej samej rodziny bezołowiowych AVGAS co UL91, ale zapewnia wyższą odporność na spalanie stukowe. Dzięki temu może być bezpiecznie stosowane w znacznie szerszej gamie statków powietrznych.

Kompatybilność: większość floty nie potrzebuje 100LL

Powszechne przekonanie mówi, że większość samolotów wymaga 100LL. W praktyce – patrząc na typowe operacje wykonywane w Europie – duża część godzin lotu może być już dziś realizowana na UL94.

Typowe statki powietrzne kompatybilne z UL94 obejmują:

• samoloty szkolne takie jak C152, C172 i PA28,
• nowoczesne statki powietrzne z silnikami Rotax,
• wiele silników Lycoming i Continental dopuszczonych poprzez Service Bulletin lub STC.

100LL pozostaje wymagane głównie dla:

•    silników turbodoładowanych,
•    silników o bardzo wysokim stopniu sprężania,
•    części starszych konstrukcji.

Dlatego przyszła struktura paliw wygląda coraz bardziej klarownie:

UL94 jako paliwo podstawowe oraz 100LL jako paliwo specjalistyczne.

Zalety operacyjne UL94 (czyli: realne pieniądze i realna niezawodność)

1) Czystsze silniki

Paliwo ołowiowe powoduje osady prowadzące do:

• zalewania świec,
• zacinania zaworów,
• zanieczyszczenia oleju.

UL94 eliminuje ołów i znacząco redukuje te problemy.

2) Większa niezawodność operacyjna

Samoloty szkolne często pracują na niskiej mocy, gdzie problem ołowiu jest największy. UL94 poprawia kulturę pracy silnika i ogranicza przypadki nierównej pracy oraz awaryjnych przerw w eksploatacji.

3) Redukcja kosztów obsługi

Operatorzy zwykle obserwują:

• dłuższą żywotność świec,
• czystszy olej,
• mniejsze zużycie cylindrów.

To szczególnie ważne dla szkół lotniczych, gdzie silniki pracują intensywnie i w cyklach szkoleniowych.

Bezpieczeństwo i charakterystyka spalania

UL94 zapewnia stabilne spalanie, mniejsze tworzenie osadów i lepszą powtarzalność zapłonu. Czyste spalanie ogranicza problemy operacyjne wynikające z zanieczyszczenia ołowiem, co przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo eksploatacji.

Infrastruktura i logistyka: model dwóch paliw już działa

Wiele lotnisk w Europie wprowadza dziś UL94 w systemie dwóch paliw:

• UL94 do codziennych operacji (szkolnych i GA),
• 100LL dla wybranych statków powietrznych.

Lotniska wdrażające UL94 zyskują:

• oddzielną strategię dla samolotów szkolnych i wysokowydajnych,
• mniejsze zanieczyszczenie silników,
• lepszą zgodność środowiskową,
• przygotowanie na przyszłe paliwa bezołowiowe.

Ograniczenia: UL94 nie jest jeszcze paliwem uniwersalnym

Trzeba to powiedzieć jasno: UL94 nie jest pełnym zamiennikiem 100LL.

100LL nadal będzie wymagane dla:

• silników turbodoładowanych,
• części silników o wysokim stopniu sprężania,
• specyficznych konfiguracji i starszych konstrukcji.

Dlatego na najbliższe lata realistyczny model rynku wygląda tak:

• paliwo podstawowe operacyjne: UL94
• paliwo kompatybilności: 100LL
• rozwiązanie długoterminowe: przyszłe bezołowiowe paliwa lotnicze wysokooktanowe

Dokumenty potwierdzające możliwość stosowania UL94

Rozwój UL94 nie opiera się na „marketingu" – tylko na formalnej certyfikacji.

Kluczowe dokumenty potwierdzające możliwość stosowania UL94:

• walidacja EASA dokumentu FAA SIB (dostępna na stronie EASA),
• Lycoming Service Instruction SI1070,
• lista zatwierdzonych silników Continental,
• lista paliw dopuszczonych przez Rotax.

To właśnie rosnąca liczba dopuszczeń producentów jest jednym z głównych motorów rynku.

Dlaczego wykorzystanie UL94 rośnie w Europie?

Wzrost wykorzystania UL94 ma kilka konkretnych przyczyn:

• presja środowiskowa na lotniska,
• rosnące listy dopuszczeń producentów silników,
• niższe koszty obsługi,
• lepsza niezawodność flot szkolnych,
• przygotowanie do przyszłych regulacji.

Kontekst operacyjny: przykład EPBC (Warszawa-Babice)

Zmiana paliw nie zachodzi w próżni. Jest bezpośrednio związana z wolumenem operacji, strukturą floty oraz charakterem ruchu.

Dane operacyjne z lotniska EPBC pokazują wyraźnie, że:

• w latach 2005–2008 nastąpił dynamiczny wzrost (14 811 → 28 426 operacji),
• w 2020 roku odnotowano bardzo wysoki poziom: 43 136 operacji,
• w 2022 utrzymano podobną skalę: 41 634 operacje,
• w 2024 zanotowano spadek do 24 553,
• w 2025 nastąpiło odbicie do 26 921 (+9,6% r/r).

Jednocześnie sezonowość jest bardzo wyraźna: szczyt operacji przypada na miesiące letnie (lipiec–wrzesień), a minimum na zimę (styczeń–luty i listopad–grudzień).

To ważne, ponieważ UL94 ma największy sens ekonomiczny i techniczny właśnie tam, gdzie:

• dominuje flota szkolna i GA,
• operacje są intensywne i powtarzalne,
• problem ołowiu generuje koszty i przestoje.

Podsumowanie

AVGAS 100LL pozostanie konieczny dla części floty, lecz jego rola zmienia się z paliwa uniwersalnego na paliwo specjalistyczne.

UL94 już dziś pozwala dużej części lotnictwa ogólnego operować:

• czyściej,
• taniej,
• z mniejszym wpływem na środowisko,
• oraz przy wyższej niezawodności eksploatacyjnej.

W praktyce zasada jest prosta:

Używaj 100LL, gdy jest wymagane.

Używaj UL94 zawsze, gdy to możliwe.

Artykuł sponsorowany