Francja wspiera program samolotu kosmicznego wielokrotnego użytku VORTEX firmy Dassault

Francja udzieli wsparcia programowi samolotu kosmicznego wielokrotnego użytku VORTEX firmy Dassault Aviation, rozszerzając swoje zaangażowanie poza projekt demonstratora technologii VORTEX-D, który w 2025 r. otrzymał finansowanie w wysokości 30 mln euro.

W oświadczeniu wydanym 10 września 2026 r., firma Dassault poinformowała, że ​​decyzję tę ogłosił prezydent Francji Emmanuel Macron podczas Międzynarodowego Szczytu Kosmicznego w Paryżu. Oficjalny dokument Pałacu Elizejskiego, zawierający wykaz ustaleń szczytu, również potwierdza francuskie wsparcie dla programu VORTEX.

Żaden z dokumentów nie precyzuje kwoty, formy ani czasu trwania najnowszego wsparcia, ani też tego, czy przyznano nowe środki finansowe.

Czym jest samolot kosmiczny VORTEX firmy Dassault?

Dassault opisuje VORTEX jako rodzinę samolotów kosmicznych wielokrotnego użytku, zaprojektowanych do operowania na orbicie i powrotu na Ziemię w celu wykonania klasycznego lądowania na pasie startowym. Firma przewiduje zarówno zastosowania cywilne, jak i wojskowe, w tym transport ładunków, autonomiczne misje orbitalne oraz serwisowanie i interwencje na orbicie.

Planowane zastosowania obejmują transport ładunków na niską orbitę okołoziemską, prowadzenie eksperymentów i produkcję w warunkach mikrograwitacji, demonstracje technologii, usługi orbitalne oraz misje obronne; w późniejszym etapie przewiduje się również transport załogi.

Dassault pełni rolę głównego projektanta i integratora systemu, a prace rozwojowe prowadzone są we współpracy z firmą OHB. Do projektu dołączyły również przedsiębiorstwa APCO Technologies, MT Aerospace, Sener, Sonaca oraz Space Cargo Unlimited – jak podaje Dassault.

„Ten projekt, wspierany przez Francję, powinien skłonić kolejne kraje – w tym Niemcy – do przyłączenia się do ambicji opanowania technologii mobilności w przestrzeni kosmicznej” – powiedział Éric Trappier, prezes i dyrektor generalny Dassault Aviation.

Firma OHB jest już zaangażowana w projekt jako niemiecki partner przemysłowy. Oświadczenie Dassault nie precyzuje, jaką formę miałby przyjąć udział Niemiec lub innych państw, wykraczający poza istniejące partnerstwa przemysłowe.

Od braku zainteresowania do 30 mln euro wsparcia ze strony Francji

Najnowszy komunikat jest następstwem szybkiej zmiany w poziomie publicznego poparcia dla ambicji firmy Dassault w dziedzinie samolotów kosmicznych.

9 kwietnia 2025 r. Éric Trappier poinformował Komisję Obrony Zgromadzenia Narodowego Francji, że kraj ten nie posiada samolotu kosmicznego. Stwierdził, że ma na myśli konkretną koncepcję i chce ją realizować, ale czuje, że budzi ona niewielkie zainteresowanie, w przeciwieństwie do uwagi poświęcanej zdolnościom kosmicznym w Stanach Zjednoczonych i Chinach.

Nieco ponad dwa miesiące później, 20 czerwca 2025 r. podczas targów lotniczych w Paryżu (Paris Air Show), francuskie Ministerstwo Sił Zbrojnych oraz firma Dassault ogłosiły zawarcie porozumienia w sprawie wsparcia rozwoju projektu VORTEX-D. Następnie resort poinformował, że finansowanie demonstratora technologii ustalono na poziomie 30 mln euro.

Celem tego trzyletniego przedsięwzięcia jest walidacja kluczowych technologii związanych z lotem hipersonicznym i powrotem w atmosferę, a nie opracowanie operacyjnego samolotu kosmicznego do konkretnej misji wojskowej.

Podczas paryskich targów firma Dassault podpisała również oddzielny list intencyjny z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA). Strony zapowiedziały zbadanie możliwości współpracy w zakresie pojazdów orbitalnych oraz potencjalne prace nad pomniejszonym, suborbitalnym demonstratorem VORTEX, co miałoby na celu ograniczenie ryzyka związanego z kluczowymi technologiami.

Pięć dni później Trappier poinformował francuski Senat, że projekt VORTEX zaczyna budzić zainteresowanie wojska, jednak firmie Dassault nie powierzono jeszcze żadnej misji operacyjnej. Jako bezpośredni cel wskazał wykazanie zdolności do wysłania pojazdu w przestrzeń kosmiczną i jego bezpiecznego sprowadzenia na Ziemię – jeszcze przed zdefiniowaniem zastosowań wojskowych i strategicznych.

Plan rozwoju VORTEX: od demonstratora do pojazdu załogowego

Harmonogram programu Dassault dzieli projekt VORTEX na cztery kolejne etapy.

VORTEX-D to demonstrator w locie wykonany w skali 1:3; kolejnym etapem ma być VORTEX-S – „inteligentny, swobodnie latający” pojazd w skali 2:3. VORTEX-C miałby być pełnowymiarowym pojazdem transportowym, natomiast VORTEX-M docelowo wprowadziłby pełnowymiarową wersję załogową.

Zadaniem VORTEX-D jest ograniczenie ryzyka związanego z konfiguracją pojazdu podczas hipersonicznego powrotu w atmosferę, walidacja zasad sterowania lotem oraz integracja i testy kluczowych systemów i technologii.

21 kwietnia 2026 r. hiszpańska firma Arkadia Space ogłosiła, że ​​została wybrana do dostarczenia układu napędowego dla demonstratora VORTEX-D.

Dassault buduje europejski zespół wokół projektu VORTEX

11 maja 2026 r. firmy Dassault i OHB ogłosiły, że wspólnie zaproponują ESA realizację projektu VORTEX-S. Zgodnie z tym porozumieniem Dassault miałby pełnić rolę głównego projektanta i integratora całego systemu (pojazdu kosmicznego), natomiast firma OHB odpowiadałaby za architekturę i integrację modułu serwisowego.

W tamtym czasie firmy informowały, że trwają rozmowy na temat włączenia do zespołu kolejnych europejskich przedsiębiorstw.

To niemieckie partnerstwo powstaje w odmiennych okolicznościach niż inne duże francusko-niemieckie przedsięwzięcie lotnicze z udziałem Dassault. W czerwcu 2026 r. Francja i Niemcy porzuciły plany wspólnego opracowania myśliwca w ramach programu Future Combat Air System (FCAS) po długotrwałym sporze między Dassault a Airbusem o podział prac.

Struktura systemu VORTEX jest jednak inna. Dassault zachowuje ogólną odpowiedzialność za architekturę i integrację, podczas gdy firma OHB odpowiada za architekturę i integrację modułu serwisowego VORTEX-S.