Wytyczne ULC w sprawie użytkowania naziemnych urządzeń startowych wykorzystywanych do startów szybowców

Wytyczne Prezesa ULC nr 5

7 czerwca br., w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa Cywilnego pod poz. 38 zostały opublikowane wytyczne nr 5 Prezesa ULC z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie użytkowania naziemnych urządzeń startowych wykorzystywanych do startów szybowców.

Na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 15 i 16 oraz art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183, 1629 i 1637 oraz z 2019 r. poz. 235 i 730) ogłasza się, co następuje:

§  1.  W celu zapewnienia bezpieczeństwa operacji lotniczych i eksploatacji szybowców w zakresie użytkowania naziemnego urządzenia startowego wykorzystywanego do startów szybowców, zaleca się stosowanie niniejszych wytycznych.

§  2.  Użyte w wytycznych skróty i definicje oznaczają:

  • Prezes Urzędu - Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego;
  • naziemne urządzenie startowe - urządzenie naziemne, wykorzystywane do wykonywania ciągów szybowców (wyciągarka) lub ściągania liny (ściągarka) w tym urządzenia zabudowane na pojazdach lub pojazdy wykorzystywane do ściągania liny;
  • upoważnienie - dokument potwierdzający nabyte kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania ciągów szybowców, obsługi technicznej naziemnych urządzeń startowych, odbyte szkolenia (w przypadku instruktora), wydawany przez uprawnione ośrodki szkolenia;
  • uprawniony ośrodek szkolenia - organizację posiadającą zaplecze metodyczno-praktyczne z opracowanym programem szkolenia gwarantującym przeprowadzenie szkolenia spełniającego wymogi bezpieczeństwa;
  • ciąg - wykonanie startu szybowca przy pomocy wyciągarki;
  • operator - operatora wyciągarki (wyciągarkowego);
  • instruktor - osobę upoważnioną przez uprawniony ośrodek szkolenia do prowadzenia szkoleń teoretycznych i praktycznych dla operatorów naziemnych urządzeń startowych;
  • ściągarkowy - operatora urządzenia do ściągania liny lub kierowcę pojazdu wykorzystywanego do ściągania liny;
  • instrukcja szkolenia - instrukcję szkolenia operatorów naziemnych urządzeń startowych;
  • instrukcja techniczna - instrukcję techniczną naziemnych urządzeń startowych, opracowaną i dołączoną do naziemnego urządzenia startowego przez producenta.

§  3.  Zaleca się, aby ośrodki szkolenia szybowcowego przeprowadzające szkolenia startów szybowców z wykorzystaniem naziemnego urządzenia startowego, opracowały:

  • program szkolenia teoretycznego dla operatorów i instruktorów;
  • program szkolenia praktycznego dla operatorów i instruktorów;
  • procedurę uzyskiwania stosownych upoważnień i ich wzory;
  • procedurę przedłużania uprawnień operatora lub instruktora;
  • zasady prowadzenia odpowiedniej dokumentacji operatora.

§  4.  Zaleca się, aby wykonywanie ciągów szybowca przy pomocy naziemnego urządzenia startowego dokonywane było samodzielnie tylko przez przeszkolonego operatora posiadającego upoważnienie albo przez osoby szkolone wyłącznie pod nadzorem instruktora posiadającego upoważnienie.

§  5.  Zaleca się, aby kandydat ubiegający się o uprawnienia na operatora spełniał następujące warunki:

  • ukończył 18 lat;
  • odbył szkolenie teoretyczne i praktyczne w zakresie obsługi naziemnych urządzeń startowych, zakończone egzaminem potwierdzającym znajomość wiedzy z zakresu teorii oraz egzaminem praktycznym z zakresu umiejętności eksploatacji i obsługi naziemnych urządzeń startowych oraz wystawieniem zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

§  6.  Zaleca się, aby kandydat ubiegający się o uprawnienia na instruktora spełniał następujące warunki:

  • ukończył 21 lat;
  • posiadał uprawnienia operatora przez minimum 3 lata;
  • wykonał co najmniej 2000 ciągów, z czego 100 w okresie ostatnich 12 miesięcy;
  • odbył szkolenie teoretyczne i praktyczne zakończone egzaminem potwierdzającym znajomość wiedzy z zakresu teorii oraz praktycznym z zakresu umiejętności eksploatacji i obsługi naziemnych urządzeń startowych oraz wystawieniem zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

§  7.  Zaleca się, aby szkolenia teoretyczne kandydatów na operatorów lub instruktorów odbywały się według programów, których minimalna część teoretyczna powinna obejmować:

  • 1) w przypadku szkolenia teoretycznego kandydatów na operatorów:
  • a) prawo i przepisy lotnicze oraz instrukcje i obowiązujące zasady wykonywania ciągów w ruchu nadlotniskowym (2h),
  • b) konstrukcje i budowę naziemnych urządzeń startowych (2h),
  • c) konstrukcje silników (2h),
  • d) ogólne wiadomości o budowie szybowca (1h),
  • e) mechanikę lotu i technikę wykonywania ciągów (2h),
  • f) kwestie dotyczące lin używanych w naziemnych urządzeniach startowych (1h),
  • g) eksploatację naziemnych urządzeń startowych oraz lin - teoria i praktyka (5h),
  • h) łączność i sygnalizację wizualną wykorzystywaną w czasie startów (1h);
  • 2) w przypadku szkolenia teoretycznego kandydatów na instruktorów:
  • a) prawo i przepisy lotnicze oraz instrukcje i obowiązujące zasady wykonywania ciągów w ruchu nadlotniskowym (2h),
  • b) mechanikę lotu i technikę wykonywania ciągów (2h),
  • c) konstrukcje, budowę i eksploatację naziemnych urządzeń startowych oraz lin (3h),
  • d) eksploatację naziemnych urządzeń startowych oraz lin - teoria i praktyka (2h),
  • e) metodykę nauki ciągów (2h),
  • f) wybrane zagadnienia z dziedziny pedagogiki, psychologii oraz pierwszej pomocy (2h),
  • g) prowadzenie dokumentacji techniczno-operacyjnej (1h).

§  8.  Zaleca się, aby szkolenie praktyczne kandydatów na operatorów przeprowadzić w zakresie:

  • 1) zapoznania z czynnościami przed i po dniu, w którym wykonywane były loty;
  • 2) praktycznego wykonywania ciągów:
  • a) przeprowadzając min. 50 ciągów; szkolenie przeprowadzić min. w ciągu 2 dni, z uwzględnieniem różnych warunków pogodowych i ruchowych na lotnisku,
  • b) wykonać min. 10 ciągów z zakresu szkolenia w sytuacjach awaryjnych; w czasie wykonywania takich ciągów, loty mają być wykonywane przez doświadczonych instruktorów,
  • c) wykonać min. 2 loty zapoznawcze z kandydatem z doświadczonym instruktorem w celu zapoznania się z charakterystyką lotu szybowca w czasie ciągu; loty takie powinny być wykonane w połowie szkolenia praktycznego;
  • 3) praktycznej obsługi lin i podzespołów systemów bezpieczeństwa łączących linę z szybowcem;
  • 4) praktycznej obsługi układu mechanicznego rolek i sprawdzania systemu bezpieczeństwa obcinania liny (nożyce, gilotyny itp.);
  • 5) praktycznego posługiwania się dokumentacją operacyjno-techniczną i jej prowadzenia w tym:
  • a) rejestracji liczby wykonanych ciągów,
  • b) znajomości wykonywania czynności okresowych (ze szczególnym uwzględnieniem wykonywania czynności zgodnie z wytycznymi i zaleceniami producenta naziemnego urządzenia startowego i podzespołów) oraz ich udokumentowanie,
  • c) zasad przedłużania upoważnienia.

§  9.  Zaleca się, aby szkolenie praktyczne kandydatów na instruktorów przeprowadzić w zakresie:

  • umiejętności zapoznania kandydata na operatora z czynnościami przed i po dniu, w którym wykonywane były loty;
  • umiejętności demonstrowania wykonywania ciągów (min. demonstracja 5 ciągów);
  • demonstracji obsługi lin i podzespołów systemów bezpieczeństwa łączących linę z szybowcem;
  • demonstracji obsługi układu mechanicznego rolek i sprawdzania systemu bezpieczeństwa obcinania liny (nożyce, gilotyny itp.);
  • demonstracji praktycznego posługiwania się dokumentacją operacyjno-techniczną i jej prowadzenia.

§  10.  Zaleca się, aby instruktor prowadził dokumentację szkoleniową zgodnie z zasadami określonymi w instrukcji szkolenia.

§  11.  Zaleca się, aby zasady uzyskiwania upoważnień, przedłużania ważności oraz wznawiania upoważnień były określone w instrukcji szkolenia, która ponadto powinna zawierać:

  • wymagania dla uzyskania upoważnienia;
  • zakres praktyki i minimalną liczbę wykonanych ciągów w danym czasookresie pozwalającym na przedłużenie uprawnień operatora lub instruktora;
  • zakres praktyki i minimalną liczbę wykonanych ciągów w celu wznowienia upoważnienia operatora lub instruktora.

§  12. 

  • Sprawność techniczna naziemnego urządzenia startowego jest utrzymywana w całości w oparciu o instrukcje techniczne producenta urządzenia.
  • Zaleca się prowadzenie ewidencji naziemnego urządzenia startowego zawierającej: liczbę ciągów, godziny pracy urządzenia lub silnika, adnotacje dotyczące powstałych niesprawności, usterek i sposobów ich usunięcia.

§  13.  Jeżeli instrukcja techniczna producenta naziemnego urządzenia startowego nie zawiera w wykazie czynności, o których mowa w pkt 1-3 oraz ogólnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, zaleca się, aby ośrodki szkolenia posiadające naziemne urządzenia startowe opracowały takie instrukcje uwzględniające czynności polegające na sprawdzeniu:

  • napełnienia i daty przydatności gaśnicy;
  • dostępności i zawartości apteczki pierwszej pomocy;
  • dostępności bezpieczników zrywkowych, materiałów i narzędzi do napraw lin;
  • zespołu liny wyciągarkowej pod kątem poprawności zmontowania systemu łączącego w tym wartości zastosowanych bezpieczników zrywkowych oraz występowania uszkodzeń elementów zespołu;
  • pierścieni zaczepowych pod kątem występowania pęknięć, przetarć lub odkształceń;
  • dostępności naładowanej radiostacji, ustawionej na właściwy kanał i sprawdzonej funkcjonalnie;
  • stanu paliwa i oleju oraz płynów eksploatacyjnych oraz na dokonaniu wpisów w dokumentacji urządzenia w zakresie liczby ciągów, godzin pracy urządzenia lub silnika, stanu paliwa i oleju itp., a także zaistniałych problemów i niesprawności.

§  14.  Dodatkowo zaleca się, aby instrukcja techniczna zawierała wykaz czynności do wykonania po zakończeniu lotów w danym dniu z uwzględnieniem czynności:

  • pozostawienia porządku na polu wzlotów (m.in. należy zebrać zużyte i poodcinane kawałki lin);
  • podłączenia ładowarki radiostacji;
  • uzupełnienia paliwa, oleju, płynów eksploatacyjnych itp.;
  • dokonania wpisów w dokumentacji urządzenia w zakresie liczby ciągów, godzin pracy urządzenia lub silnika, stanu paliwa i oleju itp., a także zaistniałych problemów i niesprawności.

§  15. 
1.  Zaleca się, aby lina oraz zespół łączeń lin stosowanych w naziemnych urządzeniach startowych były eksploatowane zgodnie z certyfikatem lub wytycznymi producenta.
2.  Zaleca się, aby czasokresy eksploatacji lin były odnotowywane w dokumentacji technicznej. W przypadku braku wytycznych producenta ośrodek szkolenia uwzględnia i wprowadza w swojej instrukcji technicznej:

  • 1) okres użytkowania lin, niezależnie od wykonanych ciągów, bądź maksymalną liczbę ciągów wykonanych na linie;
  • 2) okres sprawdzania stanu technicznego lin - zaleca się nie rzadziej niż 1 raz na 500 ciągów i odnotowanie prac w dokumentacji technicznej;
  • 3) okres przełożenia końców liny mniej używanej na bębnie - zaleca się, dopuszczenie takiej możliwości tylko 1 raz na linie w przypadku zaistnienia zwiększonej liczby przerwań liny;
  • 4) liczbę dopuszczalnych zaplotów lub łączeń liny na całej jej długości - zaleca się dopuszczenie maksymalnie 1 zaplotu na 100 mb liny;
  • 5) przeprowadzenie doraźnych kontroli w przypadku podejrzeń o nieprawidłową eksploatację lin, w tym w przypadku:
  • a) przetarcia o inne urządzenia w czasie eksploatacji,
  • b) przekołowania statku powietrznego lub przejazdu innego naziemnego urządzenia startowego, po linie,
  • c) po mocnych szarpnięciach przy starcie szybowca;
  • 6) w dokumentacji urządzenia liczbę ciągów, godzin pracy urządzenia lub silnika, stan paliwa i oleju, zaistniałe problemy i niesprawności.

§  16.  Wytyczne wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.


Pełny tekst Wytycznych nr 5 Prezesa ULC dostępny jest tutaj (LINK)

Źródło: Urząd Lotnictwa Cywilnego
comments powered by Disqus