ULC: informacja dla operatorów lotniczych

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego poinformował o obowiązkach operatorów lotniczych związanych z planowanym wejściem w życie oraz stosowaniem wymagań wynikających z rozporządzenia Komisji (UE) 2024/2954 oraz rozporządzenia Komisji (UE) 2021/116.

Wymagania dotyczące systemu ROAAS wynikające z rozporządzenia Komisji (UE) 2024/2954

Operatorzy posiadający Certyfikat Przewoźnika Lotniczego (AOC), którzy planują rozszerzenie floty o statek powietrzny wyprodukowany od dnia 1 lipca 2026 r., są zobowiązani do każdorazowej weryfikacji zgodności danego statku powietrznego z wymaganiami rozporządzenia Komisji (UE) 2024/2954, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2015/640.

W szczególności dotyczy to obowiązku spełnienia wymagań w zakresie wyposażenia w system ROAAS, tj. Runway Overrun Awareness and Alerting System. Zgodnie z informacjami EASA, egzekwowanie tych wymagań przewidziano od dnia 1 stycznia 2027 r. dla statków powietrznych certyfikowanych według CS-25 o maksymalnej certyfikowanej masie startowej powyżej 5700 kg.

W przypadku zamiaru wprowadzenia do floty statku powietrznego niespełniającego wymagań ROAAS operator jest zobowiązany, przed uzyskaniem wpisu do AOC rozszerzającego flotę, do złożenia do właściwego organu wniosku o udzielenie zwolnienia w trybie art. 71 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139.

Dotyczy to w szczególności statków powietrznych wskazanych przez EASA jako objęte harmonogramem osiągania zgodności lub ryzykiem braku zgodności, tj.:
•  Airbus Canada A220,
•  Bombardier Global 5500, Global 6500 i Global 7500,
•  ATR 42-500,
•  ATR 72-212A,
•  Boeing 787,
•  Boeing 777F,
•  Boeing 767F.

Operator planujący wprowadzenie do floty jednego z powyższych typów statków powietrznych powinien, przed podjęciem decyzji operacyjnej, uzyskać od producenta, leasingodawcy albo właściciela jednoznaczne potwierdzenie statusu zgodności danego egzemplarza z wymaganiami ROAAS.

Brak takiego potwierdzenia należy traktować jako przesłankę do niezwłocznego kontaktu z Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz – jeżeli ma to zastosowanie – do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie zwolnienia.

Wniosek o udzielenie zwolnienia powinien zostać złożony z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem, na formularzu ULC-art. 71 rozp. 2018/1139, dostępnym na stronie internetowej Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakładce dotyczącej zwolnień.

Wniosek powinien zawierać w szczególności:

• okres, na jaki podmiot wnioskuje o zwolnienie, w tym planowaną datę wprowadzenia statku powietrznego do floty;
• wskazanie nieprzewidzianych okoliczności lub potrzeb operacyjnych uzasadniających wniosek;
• dowody potwierdzające brak możliwości odpowiedniego zareagowania na te okoliczności lub potrzeby w sposób zgodny z mającymi zastosowanie wymaganiami;
• wyniki analizy zagrożeń i oceny ryzyka związanego z proponowanym rozwiązaniem;
• proponowane środki ograniczające ryzyko do czasu osiągnięcia zgodności, w szczególności w zakresie szkolenia załóg, monitorowania zdarzeń związanych z ryzykiem wykołowania poza drogę startową oraz wykorzystania danych FDM.

Jednocześnie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego informuje, że złożenie wniosku o powiększenie floty AOC o statek powietrzny niespełniający wymagań ROAAS, bez uprzedniego uzyskania wymaganego zwolnienia, może skutkować wydaniem decyzji nieuwzględniającej wniosku strony.

Obowiązki wynikające z rozporządzenia Komisji (UE) 2021/116

Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/116 ustanawia pierwszy wspólny projekt wspierający wdrożenie centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym w Europie, tj. ATM Master Plan.

Projekt określa funkcje ATM, których wdrożenie ma służyć poprawie bezpieczeństwa i efektywności lotów oraz ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych. Osiągnięcie tych celów wymaga skoordynowanego i terminowego wdrożenia interoperacyjnych funkcji ATM przez wszystkie zainteresowane strony, w tym instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej, operatorów lotniczych, zarządzających lotniskami oraz producentów sprzętu lotniczego.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jako krajowy organ nadzoru, jest zobowiązany do monitorowania stopnia zaawansowania procesu wdrażania funkcji ATM oraz przekazywania wyników tego monitorowania do Komisji Europejskiej.

Zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Komisji (UE) 2021/116 operatorzy lotniczy są zobowiązani w szczególności do:

• zapewnienia, że funkcje ATM są wdrożone i faktycznie wykorzystywane w działalności operacyjnej, w tym przy planowaniu i realizacji operacji lotniczych, zarządzaniu trajektorią lotu oraz podejmowaniu decyzji operacyjnych;
• zapewnienia, że systemy operacyjne, w szczególności systemy planowania lotów oraz systemy centrum operacyjnego — OCC, umożliwiają wymianę danych z systemami ATM, są dostosowane do wspólnych standardów europejskich oraz obsługują nowe koncepcje zarządzania lotem, w tym docelowo FF-ICE;
• wykorzystywania dostępnych danych ATM w działalności operacyjnej, w tym przy planowaniu tras i czasów lotów, dostosowywaniu operacji do aktualnej sytuacji w przestrzeni powietrznej oraz optymalizacji trajektorii lotu;
• wprowadzenia odpowiednich zapisów w dokumentacji operacyjnej;
• zapewnienia właściwego przeszkolenia personelu operacyjnego, w szczególności dyspozytorów lotniczych i pracowników centrum operacyjnego;
• zapewnienia spójności pomiędzy systemami technicznymi a procedurami operacyjnymi.

Wdrażanie i eksploatacja wymagań wynikających z rozporządzenia Komisji (UE) 2021/116 podlegają nadzorowi operacyjnemu Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Ocenie podlegać będą w szczególności faktyczne wykorzystanie funkcji ATM w działalności operatora, gotowość systemów operacyjnych, wdrożenie procedur i ich stosowanie w praktyce oraz poziom przeszkolenia personelu.

Operatorzy objęci dostawami nowych samolotów oraz wymaganiami rozporządzenia Komisji (UE) 2024/2954 i rozporządzenia Komisji (UE) 2021/116 są zobowiązani do identyfikowania ewentualnych problemów we wdrażaniu lub eksploatacji funkcji ATM, wskazywania ograniczeń technicznych lub operacyjnych oraz przekazywania informacji o potencjalnych opóźnieniach lub barierach wdrożeniowych do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.