Przejdź do treści
Źródło artykułu

Replika szybowca Wrona tematem wrześniowej Glassówki

Replika szybowca Wrona to temat najbliższej "Glassówki" – spotkania poświęconego polskim konstrukcjom lotniczym, które od wiosny 2004 roku współorganizowane jest przez Klub Miłośników Historii Polskiej Techniki Lotniczej i Stowarzyszenie Młodych Inżynierów Lotnictwa (SMIL). Spotkanie odbędzie się 16 września 2023 r., o godzinie 10:15 w sali nr A 6 Wydziału Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa (MEiL), w budynku dawnego Instytutu Aerodynamicznego. Wejście na teren Politechniki od strony ul. Nowowiejskiej 24.

Spotkanie poprowadzi sam Jerzy Gruchalski, budowniczy replik przedwojennych polskich szybowców i motoszybowców.

Szybowiec "Wrona", zaprojektowany przez Antoniego Kocjana, był pierwszą konstrukcją jaką opracowano w nowo utworzonych Warsztatach Szybowcowych w Warszawie. Prototyp zbudowano na początku 1932 roku i na wiosnę na lotnisku mokotowskim w Warszawie oblotu dokonał Szczepan Grzeszczyk. Szybowiec przeszedł testy i został skierowany do produkcji seryjnej. Ponadto konstruktor udostępnił dokumentację (za opłatą 50 złotych za dokumentację i 20 zł za licencję), która pozwalała na budowanie szybowca przez lokalne kluby szybowcowe. W 1934 roku powstała powiększona wersja szybowca oznaczona jako „Wrona-bis”.

Jadwiga Piłsudska podczas ćwiczeń na szybowcu Wrona-bis (fot. Autor nieznany, Domena publiczna, Wikimedia Commons)

Popularność tej konstrukcji i zapotrzebowanie lokalnych ośrodków szybowcowych spowodowało, że produkcja licencyjna ruszyła również w Harcerskich Warsztatach Szybowcowych (gdzie zbudowano 23 egzemplarze), Śląskich Warsztatach Szybowcowych w Bielsku (wyprodukowano 40 egz.) oraz w Wojskowych Warsztatach Szybowcowych w Krakowie (zbudowano ponad 100 sztuk). Ponadto ok. 50 „Wron” i „Wron-bis” zbudowały lokalne koła szybowcowe na podstawie zakupionej dokumentacji. Łącznie w Polsce wyprodukowano ok. 450 egzemplarzy szybowca obu wersji.

Na bazie udostępnionej dokumentacji tworzono też inne warianty szybowca. W czerwcu 1933 roku w Miejskim Ośrodku Szybowcowym w Warszawie przebudowano „Wronę” dostosowując ją do potrzeb szkolenia pilotów samolotowych. Przebudowa objęła dodanie osłony kabiny wykonanej ze sklejki i modyfikację podwozia. Tak przebudowany szybowiec został wykorzystany w tym samym roku w ramach kursu doświadczalnego na lotnisku mokotowskim.

Szybowiec spodobał się za granicą i był produkowany na podstawie licencji w Estonii, Finlandii, Bułgarii, Jugosławii i Palestynie.

W momencie wybuchu II wojny światowej w użyciu było ok. 400 egzemplarzy „Wron-bis”. Część szybowców podczas kampanii wrześniowej uległa zniszczeniu, pozostałe zostały przejęte przez okupantów. Dwanaście zostało przekazane przez Niemcy lotnictwu Słowacji, gdzie były użytkowane pod nazwą „Vrana”. W 1942 roku na Wronach w Palestynie szkolili się Polacy. Jedna palestyńska Wrona zachowała się w Israel Air Force Museum w Chacerim[10]. Jeden egzemplarz „Wrony” o numerze fabrycznym 127 został przechowany przez okres okupacji w zabudowaniach starej kopalni ropy naftowej Mac Allan w Krośnie. Po zakończeniu działań wojennych został wyremontowany w Instytucie Szybownictwa w Bielsku, 18 grudnia 1947 roku otrzymał znaki rejestracyjne SP-447. Został wykorzystana w 1948 roku do prób porównawczych z szybowcem IS-3 ABC. Na początku 1950 roku szybowiec został skreślony z rejestru statków powietrznych. Został przekazany do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

WWS Wrona bis w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (fot. Muzeum Lotnictwa Polskiego)

Właśnie latającą kopię legendarnego szybowca Wrona postanowił stworzyć Jerzy Gruchalski – senior zafascynowany polskim przedwojennym lotnictwem. Pan Jerzy za własne pieniądze w wolnych chwilach buduje szybowce na podstawie projektów przedwojennych modeli. Jest konstruktorem samoukiem na emeryturze. Warsztat to jego królestwo – codziennie spędza tu minimum 8 godzin.

Replika szybowca Wrona na lotnisku Aeroklubu Konińskiego (fot. Aeroklub Koniński, Facebook)

Efekty pracy Jerzego Gruchalskiego można było podziwiać 29 lipca 2022 roku, kiedy to na lotnisku Aeroklubu Konińskiego została oblatana replika szybowca szkolnego "Wrona". Szybowiec oblatał wówczas pilot doświadczalny Michał Ombach.

Oblot repliki szybowca szkolnego Wrona (fot. Aeroklub Koniński, Facebook)

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej w imieniu Jerzego Gruchalskiego serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie Miłośników Polskiej Techniki Lotniczej nazwane "Glassówką".

Spotkanie odbędzie się w sali nr A 6 Wydziału Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa (MEiL), w budynku dawnego Instytutu Aerodynamicznego. Wejście na teren Politechniki od strony ul. Nowowiejskiej 24. Jest to miejsce, w którym odbyło się już kilka Glassówek w 2019 i na początku 2020 r. Być może uda się uzgodnić wyjątkowo otwarcie zwykle zamkniętego w weekendy bezpośredniego wejścia do budynku. W przeciwnym razie trzeba wejść głównym wejściem, następnie korytarzem na I piętrze przejść do właściwego budynku i do sali. Poniżej schemat dojścia przygotowany przez Kol. Topczewskiego.

Sporą część biuletynów z wielu poprzednich spotkań można też przeczytać na stronie: www.smil.org.pl

Nagrania ze spotkań są dostępne na serwisie youtube po wpisaniu hasła: glassowka.

FacebookTwitterWykop
Źródło artykułu

Nasze strony