Raport końcowy PKBWL: „Pilot próbował zatrzymać samolot, ale potknął się o wcześniej usunięte podstawki i upadł. Samolot przekołował nad nim…”

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych opublikowała raport końcowy 2021/0572 z kolizji na ziemi samolotów Vulcanair P.68 „OBSERVER” 2 (znaki rejestracyjne SP-FPM) oraz SAAB SF340A (SP-KPU). Do zdarzenia doszło 23 marca 2021 r., w Porcie Lotniczym Gdańsk im. Lecha Wałęsy (EPGD).

Przebieg incydentu opisany w raporcie 2021/0572:

W dniu 23 marca 2021 r. pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2”, SP-FPM, w godzinach porannych wykonał lot patrolowy nad morzem Bałtyckim na północ od miejscowości Jastarnia, a następnie miał wykonać lot powrotny do bazy operacyjnej na lotnisko Rzeszów (EPRZ). Po przylocie z lotu patrolowego na lotnisko Gdańsk (EPGD) samolot został zaparkowany na płaszczyźnie postojowej numer 1 na stanowisku 1.

W związku z planowanym powrotem do bazy operacyjnej, pilot złożył plan lotu i powrócił do samolotu. W tym czasie pilot wykonał przegląd samolotu, sprawdził stan paliwa i oleju oraz zabezpieczenie samolotu na stanowisku postojowym poprzez umieszczenie podstawek pod kołem przedniego podwozia. Oczekiwanie na decyzję o wykonaniu lotu trwało około 40 minut, a pilot w tym czasie przebywał w kabinie samolotu. 

Po około 40 minutach oczekiwania pilot otrzymał decyzję, że ma wracać do Rzeszowa. Pilot wykonał procedurę przedstartową w kabinie samolotu, uruchomił silniki, sprawdził parametry pracy silników i instalacji pokładowych, a następnie poprosił TWR o zezwolenie na kołowanie do pasa w użyciu. Po otrzymaniu zgody na kołowanie zwiększył obroty siników, jednak samolot nie ruszył z miejsca. 

Pilot zorientował się, że nie usunął podstawek spod przedniego koła. Opuścił kabinę przy pracujących silnikach w celu usunięcia podstawek. Pilot nie był pewny czy uruchomił hamulec postojowy przed opuszczeniem kabiny. Po wyjściu z samolotu pilot przeszedł w rejon przedniego podwozia i usunął podstawki spod koła, w tym momencie samolot zaczął się przemieszczać. 

Pilot próbował zatrzymać samolot, ale potknął się o wcześniej usunięte podstawki i upadł. Samolot przekołował nad nim i zaczął się rozpędzać w kierunku drogi kołowania „L”. Pilot próbował dogonić przemieszczający się samolot, ale nie zdołał tego uczynić. Samolot P.68 “OBSERVER 2” przekołował przez drogę kołowania „L” i uderzył w tylną część zaparkowanego na stanowisku numer 32 samolotu SAAB SF340A, SP-KPU. W związku ze zdarzeniem samoloty doznały poważnych uszkodzeń.

Opis uszkodzeń samolotu P.68 “OBSERVER 2”

Statek powietrzny został uszkodzony w znacznym stopniu. Uszkodzenia dotyczą głównie przedniej części samolotu oraz śmigieł i silników, czyli obszarów, które podczas zdarzenia weszły w kolizję z elementami drugiego statku powietrznego. Kabina samolotu została poważnie uszkodzona w jej górnej części od przodu samolotu aż do sekcji centropłata.

Oszklenie kabiny obustronnie popękało a jego elementy zostały wepchnięte do wnętrza. Po prawej stronie samolotu uszkodzeniu uległy elementy skrzydła oraz zespołu napędowego. Po lewej stronie samolotu doszło do mniejszych uszkodzeń w obrębie silnika oraz uszkodzone zostało skrzydło.

Opis uszkodzeń samolotu SAAB SF340A

Statek powietrzny został uszkodzony w znacznym stopniu. Uszkodzenia objęły głównie część ogonową samolotu, lewą stronę kadłuba w jego części tylnej oraz klapę skrzydła lewego i tylną część gondoli lewego silnika wraz z rurą wydechową. Uszkodzenia były głębokie i dotyczyły zarówno poszycia jak i wewnętrznej struktury wytrzymałościowej płatowca. Większość uszkodzeń spowodowana została przez pracujące prawe śmigło samolotu P.68 “OBSERVER 2”. Uszkodzone zostały następujące elementy samolotu:

• tylna sekcja osłony gondoli lewego silnika,
• rura wydechowa lewego silnika,
• klapa lewego skrzydła,
• poszycie, wręgi i podłużnice części ogonowej,
• wiązka przewodów elektrycznych części ogonowej,
• popychacze układu sterowania sterem wysokości w części ogonowej,
• płetwa brzuszna po lewej stronie części ogonowej wraz z jej dwoma kątownikami montażowymi,
• odpinana owiewka części ogonowej,
• podpora części ogonowej,
• pokrywa wziernika serwisowego układu klimatyzacji w ogonie,
• część tylna poszycia kadłuba po lewej stronie, lewy panel boczny poszycia, panele dolne poszycia,
• poszycie kabiny, klejony zespolony tylny panel dolny, wręgi, podłużnice, drzwi serwisowe przedziału zasilania elektrycznego po lewej stronie samolotu.

Ustalenia

• Samolot P.68 “OBSERVER 2” był certyfikowany, wyposażony i obsługiwany zgodnie z obowiązującymi przepisami i zatwierdzonymi procedurami.
• Samolot P.68 “OBSERVER 2” posiadał ważne świadectwo zdatności do lotu.
• W chwili zdarzenia samolot P.68 “OBSERVER 2” był zdatny do lotu.
• Nie stwierdzono dowodów żadnej usterki lub awarii statku powietrznego P.68 “OBSERVER 2”, która mogłaby się przyczynić do wypadku.
• Nie stwierdzono dowodów uszkodzenia samolotu SAAB SF340A przed zdarzeniem.
• Pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2” posiadał licencje i kwalifikacje do wykonania lotu zgodnie z obowiązującymi przepisami.
• Czas oczekiwania na decyzję o wykonaniu lotu mógł mieć wpływ na zajście zdarzenia.
  Pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2” prowadził normalną łączność radiową z odpowiednimi jednostkami ATC.
• Pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2” prawdopodobnie nie zastosował hamulca postojowego opuszczając kabinę po uruchomieniu silników samolotu.
• Pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2” usuwając podstawki spod przedniego koła, usunął jedyny element utrzymujący samolot w miejscu postoju.
• Po rozpoczęciu samoczynnego kołowania samolot rozpędzał się, a pilot nie był w stanie go dogonić.
• Pilot samolotu P.68 “OBSERVER 2” w chwili zdarzenia nie był pod wpływem alkoholu.
  Osoby z obsługi naziemnej znajdujące się w pojazdach obsługi, uniknęły obrażeń dzięki sprawnemu odjechaniu z toru ruchu kołującego samolot.

Przyczyny i czynniki sprzyjające

Opuszczenie przez pilota kabiny samolotu z uruchomionymi silnikami.
Nieupewnienie się przed wyjściem, czy hamulec postojowy został prawidłowo włączony.

Zalecenia Dotyczące Bezpieczeństwa

Nie sformułowano.

Pełny Raport Końcowy ze zdarzenia 2021/0572 dostępny jest tutaj (LINK)