Raport końcowy PKBWL: „Nad Świętochłowicami piloci poczuli intensywny zapach benzyny…”

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych opublikowała raport końcowy 2025/0040 z wypadku wiatrakowca Tercel (znali rejestracyjne SP-XGLI), do którego doszło 16 czerwca 2025 r. w Świętochłowicach.

Przebieg zdarzenia opisany w raporcie 2025/0040:

W dniu 16 czerwca 2025 r. dwóch pilotów zaplanowało lot wiatrakowcem typu Tercel o znaku rozpoznawczym SP-XGLI. Po przybyciu na lotnisko Gliwice Trynek (EPGL) piloci wspólnie zapoznali się z aktualną prognozą pogody, wykonali przegląd przedlotowy m.in. sprawdzając, że w zbiorniku znajduje się 52 L paliwa i o godzinie 9:54 pilot nr 1 uruchomił silnik. 

Od tego momentu pilot nr 1 sterował wiatrakowcem. Start nastąpił o godzinie 10:03 z RWY 26L. Nad Świętochłowicami piloci poczuli intensywny zapach benzyny. Pilot nr 2 przejął sterowanie i wykonał zakręt w kierunku do EPGL. Po stwierdzeniu wycieku pilot nr 2 analizując szybkość ubywania paliwa uznał, że jest możliwy dolot do lotniska Katowice Muchowiec (EPKM). 

Ponieważ wyciek się powiększał i wypływ się nasilał podjął decyzję o awaryjnym lądowaniu w terenie przygodnym przy pracującym jeszcze silniku. Podczas podejścia do lądowania na wysokości około 30 m AGL4 silnik wiatrakowca wyłączył się. O godzinie 11:04 wiatrakowiec zderzył się z drzewami i spadł na ziemię ulegając poważnemu uszkodzeniu. 

Pilot nr 1 opuścił kabinę bez obrażeń. Pilot nr 2 doznał poważnych obrażeń. Podczas zdarzenia nie doszło do pożaru. Na miejsce przybyła straż pożarna, policja oraz zespół ratownictwa medycznego. Przebadano pilotów nie stwierdzając zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Po zabezpieczeniu przeciwpożarowym wrak został przekazany PKBWL do dalszych badań.

Analizy zdarzenia dokonano na podstawie oświadczeń uczestników wypadku, oględzin i dokumentacji statku powietrznego, dokumentacji fotograficznej oraz zapisów zarejestrowanych w aplikacji SkyDemon.

Uszkodzenia statku powietrznego

Wiatrakowiec uległ poważnym uszkodzeniom: złamana prawa goleń podwozia głównego, zniszczone obie belki ogonowe wraz ze statecznikami pionowymi, przełamany statecznik poziomy, odkształcone śmigło, zniszczone obie łopaty wirnika oraz uszkodzona prawa strona kadłuba.

W dniu 18 czerwca 2025 r. PKBWL przeprowadziła oględziny techniczne wiatrakowca. Po podłączeniu akumulatora z EDS odczytany został licznik motogodzin oraz ilość paliwa w zbiorniku. Następnie włączono pompy paliwa ujawniając wyciek pod znacznym ciśnieniem z przewodu podłączonego do czujnika ciśnienia paliwa (dalej „CCP”). Po zluzowaniu opaski ślimakowej i jej odsunięciu od miejsca wycieku okazało się, że przewód paliwowy pod opaską był przecięty na całym obwodzie. 

Z przeprowadzonej analizy wynikło, że siła docisku opaski była tak duża, że doprowadziła do nadcięcia wewnętrznej strony przewodu na zgrubieniu króćca. W połączeniu z drganiami zespołu napędowego w trakcie lotu skutkowało to przecięciem przewodu na całym obwodzie.

Bazując na zapisach z obsługi ustalono, że w trakcie obsługi technicznej w dniu 9 czerwca 2025 r. przy nalocie 1905 h wprowadzona została modyfikacja w instalacji paliwowej polegająca na wymianie regulatora ciśnienia paliwa wymagana Dyrektywą Zdatności Nr SP-0005-2025-A z 30.05.2025 r. i Biuletynem Serwisowym No. 03-2025 z 25.04.2025 r.. Do modyfikacji użyte zostały: regulator ciśnienia paliwa i złączki nabyte u producenta wiatrakowca. Od tej obsługi wiatrakowiec wylatał 10 h.

Opaska ślimakowa miała rozmiar 16, zaś jej zalecany moment dokręcania wynosi poniżej 3 Nm. W warunkach warsztatowych przy dokręcaniu takiej opaski rzadko używany jest klucz dynamometryczny, przez co łatwo wytworzyć bardzo duży nacisk na zaciskany przewód. Dodatkowo opaska posiada wzdłużne połączenie blach zamka, które mogło znaleźć się nad wierzchołkiem zgrubienia króćca CCP sprzyjając wystąpieniu dodatkowych naprężeń tnących w przewodzie.

Ponadto zgodnie z informacjami otrzymanymi od producenta statku powietrznego wyłączenie silnika podczas podejścia do lądowania mogło być skutkiem niskiego ciśnienia paliwa w instalacji, które było spowodowane znacznym wyciekiem.

Ustalenia

1) Wyciek paliwa spowodował gwałtowne zmniejszanie się ilości paliwa w zbiorniku i wyłączenie się silnika w trakcie lądowania awaryjnego;
2) Badania pilotów na obecność alkoholu przyniosły wynik negatywny;
3) Statek powietrzny posiadał ważne pozwolenie na wykonywanie lotów;
4) Załoga posiadała ważne uprawnienia i orzeczenia lotniczo-lekarskie oraz była wypoczęta, aby wykonać lot;
5) Warunki meteorologiczne nie miały wpływu na zaistnienie zdarzenia.

Przyczyny i/lub czynniki sprzyjające

1) Brak decyzji o lądowaniu zapobiegawczym po stwierdzeniu wycieku paliwa, o którym świadczył intensywny zapach benzyny.
2) Wyłączenie się silnika na wysokości około 30 metrów AGL nie pozwoliło na bezpieczne wykonanie lądowania awaryjnego.

Pełny Raport Końcowy ze zdarzenia 2025/0040 dostępny jest tutaj (LINK)