O początkach polskiego lotnictwa sanitarnego na marcowej Glassówce

Początki polskiego lotnictwa sanitarnego to temat najbliższej "Glassówki" – spotkania poświęconego polskim konstrukcjom lotniczym, które od wiosny 2004 roku współorganizowane jest przez Klub Miłośników Historii Polskiej Techniki Lotniczej i Stowarzyszenie Młodych Inżynierów Lotnictwa (SMIL).

Spotkanie odbędzie się w sobotę 21 marca 2026 r., o godzinie 11:00, w sali A6 Wydziału Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa (MEiL), w budynku dawnego Instytutu Aerodynamicznego. Wejście na teren Politechniki Warszawskiej od strony ul. Nowowiejskiej 24.

Spotkanie poprowadzi dr Mariusz Niestrawski – historyk polskiego lotnictwa, badacz dziejów polskich sił powietrznych, pracownik Muzeum Rolnictwa w Szreniawie.

Światowe rozważania na temat użycia samolotu do przewozu rannych sięgają jeszcze czasów sprzed pierwszej wojny światowej. Realne początki tego rodzaju lotnictwa przypadły jednak na lata „wielkiej wojny”. Z improwizowanych samolotów sanitarnych korzystali i Francuzi, i Niemcy. Spory krok naprzód w światowym rozwoju lotnictwa do przewozu rannych stanowiło wprowadzenie we Francji sanitarnej odmiany Bregueta XIV. Samoloty tego typu miały okazję sprawdzić się w latach 1920-1922 w czasie toczonych przez Francję wojen w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.

Na rozwiązania francuskie z zainteresowaniem spoglądano w Polsce. O konieczności stworzenia lotnictwa sanitarnego zaczęto mówić nad Wisłą w 1922 roku. Do najważniejszych argumentów za stworzeniem takiego lotnictwa należała rzadka sieć dróg bitych i żelaznych oraz niewielka gęstość zaludnienia, zwłaszcza na terenach wschodnich ówczesnej Polski. W następnym roku powstał Komitet Utworzenia Lotnictwa Sanitarnego w Polsce. W sprawę angażowali się generałowie, wyżsi oficerowie służby farmaceutycznej i lekarze.

W sierpniu 1924 roku powstał pierwszy, jeszcze improwizowany, samolot sanitarny w Polsce. W warsztatach 3. Pułku Lotniczego w Poznaniu starego wywiadowczego Albatrosa C.X przebudowano w taki sposób, by mógł transportować rannych i chorych. Samolot zademonstrowano w sierpniu 1924 w czasie ćwiczeń, którym przyglądała się m.in. misja turecka.

W ciągu 1925 roku na potrzeby Wojska Polskiego zakupiono wreszcie pierwsze samoloty sanitarne. Były to francuskie Hanrioty HD.14 oraz Breguety XIVT. Już w połowie września został oblatany pierwszy sanitarny Hanriot Wojska Polskiego.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o początkach polskiego lotnictwa sanitarnego, w imieniu dr Andrzeja Glassa i dr Mariusza Niestrawskiego serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie Miłośników Polskiej Techniki Lotniczej nazwane "Glassówką".

Wykład będzie obejmował nakreślenie uwarunkowań powstania tego rodzaju lotnictwa na świecie i w Polsce, omówienie typów samolotów sanitarnych stosowanych w Wojskach Lotniczych Wojska Polskiego do 1925 roku oraz wyliczenie postaci szczególnie zasłużonych dla powstania tego rodzaju lotnictwa w Polsce.

Wykład został zaplanowany jednocześnie jako promocja książki "Więcej niż piąta broń. Koncepcja użycia oraz funkcjonowanie polskiego lotnictwa wojskowego i cywilnego w latach 1921-1925". Przed i po prelekcji będzie możliwość kupienia książki w promocyjnej cenie 130 zł. Pojawi się też możliwość nabycia publikacji "Więcej niż piąta broń. Między wojną a pokojem, organizacja, personel i sprzęt polskiego lotnictwa wojskowego w latach 1921-1925" oraz prac o lotnictwie rolniczym, wydanych przez Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie.

Spotkanie odbędzie się w sali A6 Wydziału Mechanicznego, Energetyki i Lotnictwa (MEiL), w budynku dawnego Instytutu Aerodynamicznego. Wejście na teren Politechniki Warszawskiej od strony ul. Nowowiejskiej 24.

Sporą część biuletynów z wielu poprzednich spotkań można też przeczytać na stronie: https://smil.org.pl

Nagrania ze spotkań są dostępne na serwisie youtube po wpisaniu hasła: https://youtube.com/glassowka