Monografia "Szybowce treningowe SZD-16 Gil, SZD-15A Sroka i SZD-25A Lis"

SZD-16 Gil, SZD-15A Sroka i SZD-25A Lis to nowa monografia autorstwa Kazimierza W. Chudzińskiego poświęcona szybowcom treningowym.

Jest to rzetelnie opracowana monografia tych szybowców. Zawiera wiele unikalnych zdjęć i rysunków konstrukcyjnych. To dalszy ciąg historii polskiego szybownictwa i ludzi którzy go stworzyli. Sympatycy polskiego lotnictwa, jak również modelarze parający się budowa modeli będą zadowoleni.

Bogata dokumentacja fotograficzna wzbogaciła monografię, a szczegółowe rysunki będą pomocne przy budowie modelu RC.

Format A4, 180 stron z tekstem w języku polskim i niemieckim, papier kredowy.

Jednomiejscowy szybowiec SZD-16 Gil został zaprojektowany w 1955 r. pod kierunkiem mgr inż. Zbigniewa Badury w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej, jako propozycja dla Ligi Przyjaciół Żołnierza. Prototyp szybowca został oblatany przez Adama Zientka w Bielsku 20 października 1958 r. Szybowiec przeszedł próby fabryczne, a następnie próbę państwową w Instytucie Lotnictwa w lipcu i sierpniu 1960 r. Szybowiec miał bardzo dobre własności lotne i po wprowadzeniu niewielu poprawek mógł z powodzeniem wejść do produkcji seryjnej. Jednakże w 1960 r. nie spełniał już oczekiwań odbiorców i zrezygnowano z dalszego rozwijania tej konstrukcji.

SZD-15 Sroka to szybowiec treningowy konstrukcji drewnianej, następca przedwojennego szybowca Komar, zaprojektowany w 1955 r. na zamówienie Ligi Przyjaciół Żołnierza, której wówczas podlegało lotnictwo sportowe. Głównym konstruktorem był mgr inż. Zbigniew Badura. Oblotu nowej konstrukcji (o znakach SP-1598) dokonał pilot doświadczalny Stanisław Skrzydlewski w Bielsku 25 lutego 1956 roku. Prototyp wykazywał szereg niedogodności, za wysoką i za mało sztywną kabinę, za mało miejsca dla pilota na wysokości jego łokci oraz nieprawidłową nadskuteczność steru kierunku. Poprawiony prototyp SZD-15-2 „Sroka” (o numerze SP-1667) oblatano prawie dokładnie w rok po pierwszym locie, 1 lutego 1957 roku. W 1957 r. rozpoczęła się produkcja seryjna w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego nr 5 w Krośnie. Szybowiec Sroka nie zrobił kariery, ponieważ był przestarzały już w momencie powstania i słabo nadawał się do szkolenia. Wyprodukowano 20 egzemplarzy, które rozdzielono po aeroklubach, gdzie były używane do treningu. Ostatnie egzemplarze użytkowano do połowy lat 70.

Jednomiejscowy szybowiec SZD-25 Lis został zaprojektowany w 1959 r. przez zespół konstruktorów pod kierunkiem inżyniera Zbigniewa Badury. Oblatano go 5 marca 1960 r. Za jego sterami siedział inżynier Stanisław Skrzydlewski. Konstrukcja nie spełniła pokładanych w niej nadziei. Dopiero zmiana kąta zwichrzenia skrzydeł (o 4,5°) nieco poprawiła sytuację. Przekonstruowano również obrys usterzenia pionowego poprzez likwidację "płetwy" pod belką ogonową, co zdecydowanie poprawiło właściwości lotne szybowca. Wśród zalet szybowca wymieniano twardy i wytrzymały kadłub. Inżynier Roman Zatwarnicki przygotował dokumentację techniczną seryjnego szybowca oznaczonego jako SZD-25 Lis-A, w której między innymi zmieniono względem prototypu umiejscowienie dolnego zaczepu, przesuwając go na bok kadłuba, wzmocniono dźwigar skrzydłowy oraz zamocowanie usterzenia wysokości, uszczelniono osłonę kabiny pilota, zwichrzono skrzydła, zmieniono płozę ogonową. Produkcję seryjną Lisa prowadzono od 1962 r. w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego nr 5 w Krośnie, gdzie zbudowano łącznie 30 egzemplarzy szybowca, z czego 12 egzemplarzy trafiło na eksport.