Drony odrzutowe: rosyjska broń, która stała się poważnym wyzwaniem dla Ukrainy

W 2026 r. armia rosyjska zaczęła masowo wykorzystywać do atakowania celów na terytorium Ukrainy drony odrzutowe. Celami uderzeń są przede wszystkim elementy infrastruktury transportowej i centra logistyczne. Ukraina ma poważne problemy ze zwalczaniem tego typu bezzałogowców.

Od kilku miesięcy armia rosyjska masowo stosuje do atakowania Ukrainy drony odrzutowe. W porównaniu z wcześniej stosowanymi typami bezzałogowców charakteryzują się one większą prędkością i pułapem lotu, wobec czego są trudniejszym celem dla ukraińskiej obrony przeciwlotniczej. Ze statystyk wynika, że Ukraińcy są w stanie przechwycić ok. 60 proc. tych obiektów, znacznie mniej niż w przypadku mniej zaawansowanych poprzedników.

Począwszy od początku pełnoskalowej wojny z Ukrainą, armia rosyjska używa masowo irańskich dronów typu Shahed-131/136 (rosyjska wersja tego bezzałogowca została oznaczona jako Geran-2). Mogą one przenosić ładunek bojowy (głowicę z materiałem wybuchowym) na odległość od 1000 do 2500 km, co sprawia, że w ich zasięgu pozostaje całe terytorium Ukrainy. Dlatego, obok pocisków manewrujących, były i nadal są używane do atakowania celów na głębokim zapleczu, także w zachodniej części Ukrainy.

Armia ukraińska stworzyła system obrony przeciwlotniczej pozwalający na dość skuteczne zwalczanie tego typu bezzałogowców: jego podstawą są systemy artyleryjskie oraz mobilne grupy przeciwlotnicze, wyposażone w broń strzelecką. Te rozwiązania pozwalają na zwalczanie dronów latających dość nisko i ze stosunkowo niewielką prędkością, przy jednoczesnym oszczędzaniu zapasów pocisków przeciwlotniczych. Ukraińska obrona była w stanie skutecznie niszczyć nawet 90 proc. bezzałogowców typu Geran-2.

Z tych ograniczeń zdawała sobie sprawę także strona rosyjska: dlatego podjęto prace rozwojowe nad opracowaniem bardziej zaawansowanych bezzałogowców. W ten sposób powstały drony o napędzie odrzutowym – Geran-4 i Geran-5, a także drony S8000 Banderol (określane często jako niskokosztowe pociski manewrujące). Nowe konstrukcje otrzymały m.in. doskonalsze systemy nawigacyjne i namierzania celów (w tym działające w oparciu o termowizję i sztuczną inteligencję), co znacznie podniosło ich wartość bojową.

Drony odrzutowe mają nieco mniejszy zasięg, co wynika m.in. z mniej ekonomicznego zużycia paliwa przez silnik odrzutowy: jest to ok. 1000 km w przypadku Geran-5 i ok. 500 km w przypadku S8000 (przy czym ten ostatni może być także przenoszony przez samoloty, śmigłowce szturmowe lub duże bezzałogowce typu Orion, co pozwala na zwiększenie jego zasięgu).

Główne wyzwania dla ukraińskiej obrony przeciwlotniczej związane z nowymi dronami to większa prędkości i wysokość lotu (w przypadku Geran-5 to 600 km/h, a pułap lotu – nawet 5000 m). To sprawia, że dotychczas używane do zwalczania bezzałogowców środki artyleryjskie są nieskuteczne, a do ich zestrzeliwania trzeba używać zestawów rakietowych lub samolotów myśliwskich, co znacząco podnosi koszty, zarówno organizacyjne jak i finansowe. Ponadto zapasy pocisków rakietowych (zarówno do zestawów naziemnych jak i dla samolotów, zwłaszcza otrzymanych od krajów zachodnich F-16 i Mirage-2000) są na wyczerpaniu.

Wywiad wojskowy Ukrainy (HUR) poinformował o użyciu pierwszych odrzutowych bezzałogowców w styczniu 2026 r. W kolejnych miesiącach ich liczba zaczęła rosnąć. „W lipcu wróg zwiększył użycie odrzutowych bezzałogowych statków powietrznych pięciokrotnie w porównaniu z czerwcem. Ta sama tendencja utrzymała się w sierpniu. W sierpniu użyto już ponad 2800 odrzutowych bezzałogowych statków powietrznych” – powiedział rzecznik Sił Powietrznych Ukrainy, płk Jurij Ihnat w rozmowie z agencją Ukrinform na początku września. Należy zakładać, że ta tendencja będzie się utrzymywać, a odrzutowe bezzałogowce staną się głównym zagrożeniem dla ukraińskiego zaplecza. (PAP)

mad/ just/