Vilnius Space Days: kosmos jako nowa linia frontu

Ochrona sygnału satelitarnego przed zakłóceniami, budowa nowych europejskich konstelacji satelitów oraz wzmocnienie europejskiej autonomii - to tematy poruszane w środę na konferencji Vilnius Space Days, której Polska jest gościem honorowym.

Rozpoczęte w środę w Wilnie spotkanie skupia się na roli sektora kosmicznego w budowaniu odporności i bezpieczeństwa Europy, ze szczególnym uwzględnieniem regionu Morza Bałtyckiego.

Komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius w nagraniu wideo skierowanym do uczestników konferencji podkreślił, że dla wspólnego bezpieczeństwa konieczne jest zaangażowanie sektora kosmicznego w działania na rzecz obronności.

Zwrócił uwagę na występujący w regionie Bałtyku rosyjski jamming i spoofing sygnałów typu GPS. Spoofing to wysyłanie fałszywego sygnału w celu zafałszowania danych nawigacyjnych, a jamming to celowe blokowanie sygnału.

- Dla bezpieczeństwa musimy chronić sygnały satelitarne przed rosyjskim spoofingiem i jammingiem. W regionie Bałtyku występują tu poważne zagrożenia. Obecnie chronimy sygnały za pomocą nowej usługi uwierzytelniania wiadomości dla systemu Galileo. Mamy też ambitne plany budowy dodatkowej konstelacji na niskiej orbicie okołoziemskiej – powiedział komisarz.

Podczas konferencji Zuzana Mazanova z Dyrekcji Generalnej ds. Przemysłu Obronnego i Przestrzeni Kosmicznej Komisji Europejskiej podkreśliła, że bezpieczeństwo nie dotyczy już tylko lądu i morza, ale także tego, co dzieje się 100 km nad Ziemią. Według niej przestrzeń kosmiczna przestała być „ostateczną granicą”, a więc jedynie obszarem poznania i badań, a stała się „linią frontu” - domeną rywalizacji mocarstw.

Zauważyła, że wojna w Ukrainie jest bolesnym przykładem pokazującym, iż zdolności w sektorze kosmicznym mają decydujący wpływ na przebieg konfliktów. Dodała, że dla operacji wojskowych niezbędne są dziś łączność satelitarna, możliwość obserwacji i nawigacji.

– Pytanie nie brzmi już „czy kosmos ma znaczenie”, ale „gdzie Europa może objąć przywództwo” – powiedziała.

Przedstawicielka KE wskazała na trzy istotne obszary działań, w których UE może być liderem: rozwój technologii podwójnego zastosowania (cywilnego i wojskowego), dążenie do autonomii strategicznej oraz przywództwo regulacyjne.

W zakresie technologii podwójnego zastosowania (dual-use) Europa - w ocenie ekspertki - posiada światowej klasy aktywa: system nawigacji Galileo, system obserwacji Ziemi Copernicus oraz Iris 2 do bezpiecznej łączności. Zdaniem Mazanovej należy je dostosować do celów obronnych, w tym monitoringu w czasie rzeczywistym. Wspomniała o projekcie GOVSATCOM, który ma zapewnić suwerenną łączność satelitarną państwom członkowskim UE.

Kolejnym filarem powinna być tzw. strategiczna autonomia. Jak wyjaśniła, chodzi o zdolność do samodzielnego działania bez polegania na zewnętrznych partnerach. Niezbędnym elementem tej strategii jest posiadanie własnych systemów wynoszenia obiektów na orbitę. – Musimy wynosić nasze europejskie satelity na europejskich rakietach nośnych. Jeśli nie masz dostępu do przestrzeni kosmicznej, jesteś naprawdę zależny od kogokolwiek innego, niezależnie od tego, czy da ci się podwieźć, czy nie – podkreśliła. Zwracała też uwagę na ryzyko uzależnienia się od dostawców spoza UE, szczególnie w obszarze mikroprocesorów.

Trzecim filarem europejskiego przywództwa ma być z kolei unijne prawo kosmiczne. Mazanova wskazała, że EU Space Act ma na celu likwidację różnic w przepisach krajowych poszczególnych państw. – Bo my w Europie nie tylko budujemy satelity i rakiety, ale również ustalamy reguły gry – oceniła. Dodała, że celem jest przewidywalne i bezpieczne środowisko biznesowe dla przemysłu kosmicznego.

Podczas Vilnius Space Days podkreślono szczególną rolę polskich firm dla sektora kosmicznego Litwy. Paulius Kamaitis z litewskiej Agencji Innowacji zaznaczył, że obecność partnerów z Polski demonstruje siłę międzynarodowej współpracy. Dodał, że region Morza Bałtyckiego staje się istotnym centrum innowacji, co pozwala budować bardziej odporny i konkurencyjny sektor w Europie.

W ramach konferencji Vilnius Space Days odbędzie się Litewsko-Polskie Forum Biznesu Kosmicznego, zaplanowane na czwartek 7 maja. Spotkanie ma zaprezentować osiągnięcia sektora w obu krajach oraz wskazać obszary o niewykorzystanym potencjale. W spotkaniach z litewskimi firmami bierze udział 20 firm z Polski.

Organizatorami konferencji są litewska Agencja Innowacji (Inovaciju Agentura), litewskie Ministerstwo Gospodarki i Innowacji, a przewodnictwo nad polską delegacją objęła Polska Agencja Kosmiczna (POLSA). Konferencja jest też wpisana do kalendarza polskiej prezydencji w Radzie Państw Morza Bałtyckiego.

Z Wilna Ludwika Tomala (PAP)

lt/ agt/