Rocznica urodzin konstruktora samolotu CWL SK-1 Słowik

Prototyp samolotu CWL "Słowik" na Polu Mokotowskim, lipiec 1919 r. (fot. via Bączkowski W.)

130 lat temu (24.06.1889 r.)  w Jarosławiu, urodził się Karol Słowik – kapitan inżynier Wojska Polskiego II RP, polski konstruktor samolotu wojskowego.

Po ukończeniu szkoły średniej w Jarosławiu i zdaniu egzaminu dojrzałości rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej. Po ukończeniu studiów otrzymał dyplom inżyniera.

W połowie czerwca 1914 r. został wcielony do Cesarskiej i Królewskiej Armii. Walczył na froncie z carską Rosją przez ponad 14 miesięcy. 1.01.1916 r. został mianowany podporucznikiem, a dwa lata później porucznikiem. W czasie służby skierowany został do szkoły pilotażu.

W pierwszych dniach listopada 1918 r., po zajęciu przez oddziały POW austriackiego lotniska w Lublinie wstąpił do właśnie się formującej 2 eskadry wywiadowczej. Wkrótce jako wyróżniający się pilot i fachowiec został mianowany kierownikiem utworzonych Centralnych Warsztatów Lotniczych w Warszawie. Tutaj kierował pracami nad remontami i składaniem z części samolotów dla polskiego lotnictwa.

Na wiosnę 1919 r. por. pil. inż. Karol Słowik postanowił zbudować od podstaw samolot, który miał być pierwszym samolotem zbudowanym w Polsce po odzyskaniu niepodległości. W warsztatach dysponował niezbędną kadrą techniczną, lecz nie było jeszcze wykwalifikowanych konstruktorów lotniczych. Podjęto w związku z tym decyzję o zbudowaniu samolotu będącego wierną kopią dobrego samolotu niemieckiego. Centralne Warsztaty Lotnicze zajmowały się bowiem remontami oraz składaniem z części pozostawionych przez Niemców samolotów niemieckiej produkcji. Na podstawie opinii pilotów zdecydowano, że wzorem będzie samolot Hannover CL.IIa (produkcji LFG Roland).


Hannover CL-II uzywany w 6 Eskadrze Wywiadowczej. Lotnisko Lwów, kwiecień 1919 r.
(fot. via Konrad Zienkiewicz)

Na polecenie inż. Karola Słowika zgromadzono wszystkie zespoły konstrukcyjne samolotu Hannover CL.IIa i na ich podstawie opracowano dokumentację samolotu oznaczonego jako CWL SK-1. W skład zespołu opracowującego wszedł inż. Mieczysław Pęczalski – kierownik biura technicznego CWL oraz inż. Władysław Zalewski. Ten ostatni zrezygnował z pracy w tym zespole, gdyż nie zgadzał się z inż. Słowikiem w sprawie metody budowy samolotu. Inż. Słowik stawiał bowiem nacisk na wierne odwzorowanie poszczególnych elementów, natomiast nie przywiązywał wagi do jakości i wytrzymałości materiałów, z których je wykonywano.

W połowie 1919 r. z wyprodukowanych elementów zmontowano samolot SK-1. W czasie kontroli montażu stwierdzono pewne braki, związane z jakością materiałów, z których wykonano poszczególne elementy. Samolot został pomalowany w całości na biało, a po obu stronach kadłuba wymalowano białe orły na czerwonym tle oraz biało-czerwone szachownice na kadłubie, skrzydłach i usterzeniu.

       
Por. inż. Karol Słowik                                 Ppor. pil. Kazimierz Jesionowski
(fot. Praca zbiorowa "Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa". Warszawa 1933)

Oblotu maszyny dokonał pilot oblatywacz Centralnych Warsztatów Lotniczych Bolesław Skraba. W czasie tego lotu zauważył on niepokojące objawy (silne drgania linek usztywniających komorę płatów) i po wylądowaniu stwierdził, że samolot ten nie nadaje się do dalszego latania – co przekazał inż. Słowikowi. Pomimo tego w dniu 9.08.1919 r. odbył się pierwszy oficjalny lot samolotu w obecności ówczesnego wiceministra obrony narodowej gen. por. Majewskiego. Samolot pilotował inny pilot, ppor. pil. Kazimierz Jesionowski a pasażerem był por. inż. Karol Słowik. Lot zakończył się pomyślnie. Był to pierwszy lot samolotu zbudowanego w niepodległej Polsce, a płatowiec był wykonany w całości z polskich części. Samolot otrzymał nazwę Orła Białego.

W dniu 23.08.1919 r. odbył się następny lot pokazowy z udziałem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego. W tym dniu załogę stanowili ppor. pil. Kazimierz Jesionowski i jako pasażer por. inż. Karol Słowik. Po starcie samolot wykonał jedno okrążenie, a następnie w czasie lotu w kierunku zgromadzonych gości rozpadł się w powietrzu. W wyniku katastrofy jego załoga zginęła.

W połowie lat dwudziestych przeprowadzono badania resztek samolotu CWL SK-1 w wytwórni Plage i Laśkiewicz w Lublinie, w trakcie której stwierdzono, że przyczyną katastrofy był zbyt mała wytrzymałość linek nośnych: dwukrotnie mniejsza niż stosowanych wówczas linek produkcji niemieckiej, a pięciokrotnie mniejsza niż stosowane w polskich wytwórniach lotniczych w latach dwudziestych. Linki te nie wytrzymały obciążeń podczas lotu co spowodowało katastrofę.

Karol Słowik został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Na zdjęciu głównym: Prototyp samolotu CWL "Słowik" na Polu Mokotowskim, lipiec 1919 r. (fot. via Bączkowski W. "Samoloty wojskowe obcych konstrukcji 1918-1939". Tomik 2. Seria "Barwa w Lotnictwie Polskim". Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1987).

Źródło: wikipedia.org
comments powered by Disqus