Kosmiczne radary z Pracowni Technik Radiolokacyjnych Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej

Zaprojektowanie i wybudowanie demonstratora nowatorskiego radaru bardzo dalekiego zasięgu, który umożliwi detekcję i śledzenie satelitów oraz tzw. śmieci kosmicznych, poruszających się na niskich orbitach okołoziemskich (LEO – ang. Low-Earth Orbit, do ok. 2000 km) – to cel projektu BiRaKos.

Pracami kieruje dr hab. inż. Konrad Jędrzejewski, prof. uczelni z Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych PW.

Projekt „Bistatyczny radar bardzo dalekiego zasięgu do monitorowania obiektów w przestrzeni kosmicznej” (BiRaKos) jest finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu pod nazwą „Nowe technologie w obszarze bezpieczeństwa i obronności państwa” (kryptonim „PERUN”). Wartość projektu wynosi ogółem 48 686 972,00 zł, z czego dofinansowanie projektu dla Politechniki Warszawskiej wynosi 13 357 150,00 zł. Decyzją Rektora Politechniki Warszawskiej projekt został uznany za priorytetowy.

Największym wyzwaniem w realizacji projektu jest opracowanie koncepcji pracy systemu oraz metod przetwarzania sygnałów, umożliwiających obserwację bardzo szybkich i odległych obiektów – zarówno satelitów, jak i tzw. śmieci kosmicznych. Równie istotnym zadaniem jest budowa unikatowego odbiornika w postaci ogromnego szyku (pola) antenowego, składającego się z około 4000 anten rozmieszczonych na powierzchni około 50x50 metrów. Konstrukcja ta pozwoli na odbiór niezwykle słabych sygnałów odbitych od obiektów znajdujących się w przestrzeni kosmicznej.

Odbiornik zostanie zlokalizowany przy Ośrodku Badań Lotniczych i Kosmicznych Politechniki Warszawskiej, obok lotniska w Przasnyszu. W ramach projektu powstanie również demonstrator nadajnika umożliwiający skuteczne „oświetlanie” obiektów kosmicznych.

Projekt jest efektem kilkuletnich prac nad pasywną radiolokacją obiektów kosmicznych, prowadzonych przez zespół pracowników, doktorantów i studentów z Pracowni Technik Radiolokacyjnych PW, kierowany przez dr. hab. inż. Konrada Jędrzejewskiego, prof. uczelni. Prace te realizowane są we współpracy z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Krótkie podsumowanie dotychczasowych badań można znaleźć w publikacji: K. Jędrzejewski, „Emerging Trends in Radar: Passive Radiolocation of Space Objects in Low-Earth Orbits”, IEEE Aerospace and Electronic Systems Magazine, vol. 40, no. 6, pp. 90-94, June 2025.

Przedsięwzięcie realizuje konsorcjum, którego liderem jest Politechnika Warszawska. W skład konsorcjum wchodzą ponadto: Centrum Badań Kosmicznych PAN, PIT-RADWAR S.A., SpaceForest Sp. z o.o., XY-Sensing Sp. z o.o.