Francja planuje wykonywać operacje myśliwców Rafale z lotnisk cywilnych

Francuskie Siły Powietrzne i Kosmiczne prowadziły operacje trzech myśliwców Rafale oraz dwóch samolotów transportowych CASA CN235 z dwóch lotnisk cywilnych w ramach ćwiczeń BASEX. Zgodnie z komunikatem opublikowanym przez wojsko 13 października 2026 r. ćwiczenia odbywały się na terenie Francji od 23 września do 2 października 2026 r.

Przebazowania na lotniska Pau Pyrénées (PUF) i Dinard (DNR) zrealizowano w ramach FRA-ACE, francuskiej adaptacji natowskiej koncepcji Agile Combat Employment (ACE). Jej celem jest zapewnienie zdolności do prowadzenia działań lotniczych z rozproszonych lokalizacji przy minimalnym wsparciu logistycznym. Jak poinformowały siły powietrzne, był to drugi rok z rzędu, w którym przeprowadzono takie operacje z lotnisk cywilnych we Francji.

Koncepcja Agile Combat Employment odpowiada na jedną z podstawowych słabości współczesnego lotnictwa wojskowego: koncentrację samolotów bojowych w stosunkowo niewielkiej liczbie stałych baz, przez co stają się one atrakcyjnymi celami dla uderzeń dalekiego zasięgu.

Rozśrodkowanie samolotów pomiędzy lotniska wojskowe i cywilne utrudnia przeciwnikowi wybór i zwalczanie celów, a jednocześnie pozwala zachować zdolność do wykonywania misji nawet po zaatakowaniu głównych baz. Koncepcja opiera się na niewielkich, mobilnych zespołach wsparcia, ograniczeniu potrzeb logistycznych oraz wykorzystaniu istniejącej infrastruktury lokalnej.

Rafale w Pau, transportowe CN235 w Dinard

Cywilni ratownicy i personel Francuskich Sił Powietrznych i Kosmicznych podczas wspólnych ćwiczeń ratowniczych przy samolocie transportowym CN235 na lotnisku Dinard w ramach BASEX 2026.

W ostatnim tygodniu września 2026 r. trzy myśliwce Rafale z 30. Skrzydła Myśliwskiego, stacjonującego w 118. Bazie Lotniczej Mont-de-Marsan, przebazowano do Pau wraz z około 25 osobami personelu. Zespół obejmował pilotów, mechaników oraz pododdział ochrony. Jak podkreśliło wojsko, liczebność kontyngentu celowo ograniczono, aby sprawdzić koncepcję FRA-ACE w warunkach ograniczonych zasobów.

Załogi wykonywały z tego lotniska loty szkoleniowe. Mobilne zaplecze wsparcia, określane francuskim skrótem SAMD, zapewniało na miejscu warunki do prowadzenia odpraw i planowania misji, umożliwiając samodzielne działanie kontyngentu. Zgodnie z komunikatem przebazowanie służyło sprawdzeniu dwóch zdolności: szybkości rozśrodkowania samolotów bojowych z macierzystej bazy oraz możliwości utrzymania operacji lotniczych z tymczasowej lokalizacji.

W zachodniej Francji dwa CN235 z 64. Skrzydła Transportowego w Évreux skierowano do Dinard wraz z około 30 osobami personelu, w tym załogami lotniczymi, mechanikami i pododdziałem ochrony. Wojsko poinformowało, że zaplecze logistyczne ograniczono do niezbędnego minimum, korzystając z usług dostępnych na lotnisku, przede wszystkim w zakresie tankowania.

Załogi CN235 wykonywały z Dinard loty szkoleniowe. Uczestniczyły również w ćwiczeniach z zakresu neutralizacji materiałów wybuchowych oraz we wspólnych działaniach z lotniskowymi służbami ratowniczo-gaśniczymi.

Oba przebazowania ściśle koordynowano z władzami lotnisk i ich operatorami, aby uniknąć zakłóceń normalnych operacji lotniczych oraz działalności komercyjnej.

BASEX to przede wszystkim organizowane dwa razy w roku ćwiczenia zarządzania kryzysowego. Ich celem jest sprawdzenie odporności francuskich baz lotniczych na wiele jednoczesnych zagrożeń, w tym cyberataki, wtargnięcia dronów, próby wtargnięcia przez przeciwnika oraz incydenty chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe (CBRN). Ćwiczenia, koordynowane przez Dowództwo Terytorialne Sił Powietrznych i Kosmicznych, sprawdzają zdolność baz do utrzymania działalności w warunkach ataku.

W 116. Bazie Lotniczej Luxeuil-Saint-Sauveur jeden ze scenariuszy obejmował symulowany atak chemiczny przeprowadzony z użyciem dronów. Ćwiczono również zarządzanie kryzysowe i koordynację pomiędzy poszczególnymi bazami a Dowództwem Terytorialnym Francuskich Sił Powietrznych i Kosmicznych (CTAAE) w Bordeaux.

Od 2025 r. ćwiczenia obejmują także rozśrodkowanie samolotów na lotniska cywilne, rozszerzając działania na rzecz zachowania ciągłości operacji poza teren baz wojskowych.

Pierwsze takie przebazowanie na terenie kraju odbyło się od 23 do 25 września 2025 r., kiedy trzy Mirage 2000D operowały z lotniska Metz-Nancy-Lorraine (ETZ). Był to element edycji BASEX 2025, organizowanej przez Dowództwo Terytorialne Francuskich Sił Powietrznych i Kosmicznych dwa razy w roku w bazach lotniczych na terenie kraju.

Kolejna seria przebazowań nastąpiła od 31 marca do 2 kwietnia 2026 r. Dwa samoloty transportowe Airbus A400M Atlas operowały wówczas z lotniska Châteauroux (CHR), natomiast dwa myśliwce Mirage 2000-5 skierowano na lotnisko Dole-Jura (DLE).

W ramach FRA-ACE francuskie myśliwce trafiały również za granicę. W styczniu 2026 r. dwa Rafale z jednostki doświadczalnej i oceny ECE 1/30 przebazowano do Uppsali w Szwecji wraz z około 30 osobami personelu. W listopadzie 2024 r. wydzielone zespoły Rafale operowały z bazy Spangdahlem w Niemczech oraz międzynarodowego lotniska w Zagrzebiu w Chorwacji.

Francuskie lotnictwo ćwiczyło także rozśrodkowanie pomiędzy własnymi bazami bez wcześniejszego uprzedzenia. Podczas ćwiczeń JADE, przeprowadzonych 22 kwietnia 2025 r., samoloty Mirage 2000D i 2000B z Nancy-Ochey przeniesiono do pięciu innych baz lotniczych.

Zdolność do rozśrodkowania myśliwców i utrzymania operacji przy ograniczonym wsparciu naziemnym może również okazać się istotna dla francuskiej koncepcji wysuniętego odstraszania, przedstawionej przez prezydenta Emmanuela Macrona 2 marca 2026 r. Te same zasady mogłyby umożliwić samolotom Rafale B zdolnym do przenoszenia broni jądrowej bardziej elastyczne operowanie z terytorium sojuszników, zmniejszając ich zależność od niewielkiej liczby stałych wojskowych baz lotniczych.