Spadek widzialności jest poważnym zagrożeniem, szczególnie, jeśli w przypadku znalezienia się w tego typu sytuacji, pilot nie posiada właściwych uprawnień, umiejętności i sprzętu umożliwiających kontynuowanie bezpiecznego lotu. Wielu śmiertelnych wypadków można by było uniknąć, gdyby tylko lotnicy zauważając pogarszające się warunki zawrócili z trasy, zamiast próbować do końca osiągnąć punkt docelowy.

W bazie danych portalu bezpieczeństwo.dlapilota.pl znajdują się 24 raporty/uchwały odnoszące się do zdarzeń spowodowanych spadkiem widzialności i konsekwencji znalezienia się w takich warunkach. Opisują one zdarzenia z udziałem statków powietrznych general aviation, ale również i maszyn komunikacyjnych, gdzie jak się wydaje, wyszkolenie pilotów i zaawansowane technologie w kokpitach powinny zabezpieczać przed takimi zdarzeniami.

Zachowania i czynności, jakie stały się bezpośrednimi przyczynami zdarzeń lotniczych, zaistniałych w warunkach pogarszającej się, słabej lub złej widzialności, które badała Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych, wynikały najczęściej z brawury, braku odpowiedzialności, a co gorsza wiedzy.

Najczęściej podawanymi w badanych zdarzeniach bezpośrednimi przyczynami były:

• brak decyzji o powrocie na lotnisko wylotu

• nieprawidłowa ocena warunków pogodowych

• przekraczanie minimów, do jakich pilot był uprawniony

• decyzje o locie pomimo wiedzy, że warunki meteorologiczne uniemożliwiają bezpieczny dolot do lotniska docelowego

• utrata orientacji geograficznej po podjęciu decyzji o wlocie w opady deszczu

• niewystarczające przygotowanie do lotu w zakresie warunków meteorologicznych panujących i prognozowanych na trasie przelotu

• brak rzetelnej analizy warunków lotu na poszczególnych odcinkach trasy

• brak lub nieumiejętne korzystanie ze sprzętu monitorującego zmiany meteorologiczne (Lotniskowa Stacja Meteorologiczna)

• niewystarczająca analiza/znajomość zjawisk atmosferycznych związanych z możliwością obserwacji w nocy z dużej wysokości świateł obiektów naziemnych oraz zjawiska progresywnego spadku tej widzialności w miarę zmniejszania wysokości lotu

• i inne...

Wśród wskazówek i zaleceń PKBWL, znalazły się:

• Zespół Przeglądów Bezpieczeństwa ma przeprowadzić celowy przegląd bezpieczeństwa w organach FIS EPWA / TWR EPWA / APP EPWA w zakresie zasad współpracy i praktyk dotyczących koordynacji lotów VFR – Ratownik

• zweryfikować aktualne procedury operacyjne dotyczące obowiązkowych elementów briefingu do lądowania, szczególnie dotyczących wykonywania operacji w warunkach ograniczonej widzialności;

• w przypadku szkolenia uczniów-pilotów wykazujących wyraźny brak predyspozycji do szkolenia lotniczego przeprowadzać z nimi rozmowy o występujących trudnościach i zalecać odstąpienie od dalszego szkolenia, a w szczególnych przypadkach szkolenie prowadzić wg indywidualnych programów;

• rozpatrzyć możliwość wprowadzenia szkolenia załóg w lotach bez widzialności ziemi według przepisów IFR;

• wprowadzić obowiązek rejestracji danych radarowych we wszystkich systemach radarowych służb ruchu lotniczego.

Patrząc na tabelę odwzorowującą liczbę omawianych zdarzeń lotniczych w danym miesiącu, nie da się jednoznacznie określić, że któraś z pór roku bardziej lub mniej obfituje w zdarzenia lotnicze wynikające ze spadku widzialności. Można natomiast postawić tezę, że w okresach, kiedy zazwyczaj pogoda jest bardzo sprzyjająca do wykonywania lotów, piloci są najzwyczajniej nieprzygotowani na drastyczną zmianę lub ignorują przesłanki, informacje i dane dotyczące pogorszenia widzialności. Gorąco zatem przed tym przestrzegamy i zalecamy solidne przygotowanie do każdego lotu.

Polecamy zapoznanie się z poniższymi raportami i uchwałami Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczącymi zdarzeń spowodowanych spadkiem widzialności:

Nieudane podejście do lądowania z użyciem ILS i katastrofa samolotu Cirrus SR22 SP-IKP w trakcie kolejnej próby 1460/11

Utrata widoczności i upadek na ziemię samolotu Zodiac CH-601 SP-YOK ze skutkiem śmiertelnym 1320/11

Przerwanie podejścia przez samolot Boeing 737-800 spowodowane otrzymaniem nieprawidłowej informacji meteo 881/11

Przekazanie załodze samolotu Boeing 737-800 nieprawidłowej informacji meteorologicznej 881/11

Zderzenie z ziemią w locie kontrolowanym, przewrócenie na bok i zniszczenie śmigłowca Bell 407 SP-SKK po lądowaniu zapobiegawczym 1387/10

Zderzenie z ziemią i przewrócenie się na bok śmigłowca Bell 407 SP-SKK podczas lądowania zapobiegawczego wywołanego spadkiem widoczności 1387/10

Nieuprawniony wlot w przestrzeń kontrolowaną lotniska Warszawa-Okęcie przez śmigłowiec Eurocopter 130 SP-MTB spowodowany omijaniem mgły 1178/10

Katastrofa samolotu Tupolev Tu-154M nr 101w rejonie lotniska Smoleńsk Północny 300/10

Wypadnięcie poza drogę startową lądującego samolotu Boeing 737-800 5B-DBV 962/09

Częściowe opuszczenie drogi startowej po przyziemieniu samolotu Boeing 737-800 5B-DBV 962/09

Śmiertelne zderzenie z drzewami samolotu Piper PA-28-181 SP-GFT w warunkach znacznego spadku widzialności 757/09

Uchwała dot. śmiertelnego wypadku z udziałem samolotu Piper PA-28-181 SP-GFT w Pastewnieku k/Bolkowa 757/09

Lądowanie przed lotniskiem i kapotaż samolotu Cessna 152 SP-KIS 456/09

Utrata orientacji geograficznej przez pilota samolotu Cessna 152 SP-GRM 387/09

Uchwała dot. śmiertelnego wypadku śmigłowca Mi-2 Plus SP-ZXC w warunkach znacznego spadku widzialności 80/09

Śmiertelny zderzenie z ziemią śmigłowca LPR Mi-2 Plus SP-ZXC spowodowane lotem w warunkach znacznej utraty widoczności 80/09

Przerwanie procedury startu samolotu Boeing 757-200 SP-FVP 291/05

Ugrzęźnięcie w glebie podwozia samolotu C 42 B Ikarus D-MFKG w trakcie lądowania w terenie przygodnym 640/08

Pogorszenie się warunków meteorologicznych podczas lotu samolotu PZL-104 Wilga SP-EAA 29/08

Uchwała dot. lądowania zapobiegawczego samolotu PZL-104 Wilga SP-EAA 29/08

Utrata orientacji we mgle i wypadek śmigłowca LPR Mi-2 SP-SXF 501/07

Start przy zaniżonej widzialności RVR przez załogę samolotu Embraer 170 SP-LDK 491/07

Wytoczenie poza próg drogi startowej podczas dobiegu samolotu Cessna 172S SP-KDI 57/07

Nieuwaga pilota i uderzenie w linię energetyczną średniego napięcia śmigłowca Schweizer 269D SP-SSH 61/06

Lot w warunkach niższych niż dopuszczalne śmigłowca Mi-2 plus SP-WXN 39/06

Niedokładne sprawdzenie przed lotem ilości paliwa w samolocie Cessna 172J SP-FLM 2/06

Odcięcie lewego skrzydła i lewego usterzenia poziomego w samolocie Maule MT-7-235 SP-FZO 264/05

Utrata przez ucznia pilota orientacji szczegółowej w locie szybowcem Pirat SP-2715 139/05

Zgubienie orientacji przez pilota i śmiertelny wypadek na śmigłowcu Enstrom 280C SPGAG 271/04

Śmiertelny wypadek w wyniku zgubienia orientacji we mgle zderzenia z ziemią samolotu PZL-110 Koliber SP-FRI 175/04